US Secretary of State Marco Rubio announced an unprecedented package of sanctions against the International Criminal Court (ICC) on Friday, putting the Donald Trump administration in direct conflict with the European Union. Washington's decision aims to financially cripple the Hague-based court, which Americans accuse of trying to exercise jurisdiction over their citizens and military personnel, even though the US does not recognize its authority.
"President Trump will never allow the International Criminal Court to prosecute Americans," Rubio declared, further explaining the decision: "That is why today the United States is imposing sanctions on the International Criminal Court. We will stop transactions with this illegitimate court, cutting off its resources and crippling its ability to act."
The sanctions, which include a six-month transition period and some exemptions, could hit banks, insurance companies and technology service providers that cooperate with the ICC. The Trump administration has long opposed the court, particularly after the arrest warrants for Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu and investigations into alleged crimes by US troops in Afghanistan.
On the other hand, the European Union considers the ICC a fundamental institution of international justice. The head of European diplomacy, Kaja Kallas, warned that the EU has instruments to guarantee the continuation of the court's work, while Belgium called for the activation of European mechanisms to protect it from US sanctions.
But right at the height of this clash between Washington and Brussels, a development has occurred in Albania that places Edi Rama's government in an unusual position, as previously reported by vna.al. Without any public debate and almost in complete secrecy, the Albanian Parliament has approved the repeal of the 2003 agreement with the United States, which guaranteed that American military personnel and other persons covered by it could not be surrendered to the International Criminal Court without Washington's consent.
Marrëveshja ishte nënshkruar më 2 maj 2003 në Tiranë, gjatë vizitës së sekretarit amerikan të Shtetit, Colin Poëell, nga ky i fundit dhe kryeministri i atëhershëm Fatos Nano. Ajo u ratifikua me ligjin nr. 9081, datë 19 qershor 2003, dhe hyri në fuqi më 7 korrik të atij viti. E njohur si marrëveshja e nenit 98 të Statutit të Romës, ajo krijonte një garanci juridike për personat amerikanë të përfshirë në të: Shqipëria nuk mund t’i dorëzonte në ICC pa miratimin paraprak të Shteteve të Bashkuara.
Për 23 vjet, kjo marrëveshje ka qenë një nga pikat e mospajtimit mes Shqipërisë dhe Bashkimit Europian. Brukseli ka kërkuar vazhdimisht shfuqizimin e saj, duke argumentuar se marrëveshjet që përjashtojnë kategori të caktuara shtetasish nga dorëzimi në ICC bien ndesh me qëndrimin e përbashkët europian për integritetin e Statutit të Romës. Komisioni Europian e ka evidentuar këtë problem në raportet e progresit për Shqipërinë, përfshirë raportin e vitit 2024. Në kushtet kur Tirana po përpiqet të përshpejtojë negociatat e anëtarësimit, heqja e kësaj marrëveshjeje është pjesë e përafrimit të kërkuar me qëndrimin e BE-së.
Deri këtu, vendimi i qeverisë shqiptare mund të shpjegohet me detyrimet e integrimit europian. Problemi fillon te mënyra se si Edi Rama ka zgjedhur ta realizojë atë.
Më 17 shtator 2026, Kuvendi shqiptar shfuqizimin e marrëveshjes së ratifikuar me ligjin nr. 9081/2003. Procesverbali zyrtar i seancës parlamentare tregon se kërkesa u paraqit nga kryetari i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste dhe u hodh në votim nga kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi. Rezultati ishte 83 vota pro, asnjë kundër dhe asnjë abstenim.
Në procesverbal, Peleshi njofton se është depozituar kërkesa për shtimin në rendin e ditës të projektligjit “Për një ndryshim në marrëveshjen e ratifikuar me ligjin nr. 9081/2003”. Pas votimit, që mori 84 vota ai deklaroi: “Miratohet kërkesa. Kalojmë në shqyrtimin e projektligjit”.
Megjithatë, një vendim me pasoja të drejtpërdrejta në marrëdhëniet me aleatin kryesor strategjik të Shqipërisë kaloi pa një diskutim të posaçëm publik për efektet e tij politike dhe juridike.
Më 22 shtator, Presidenti Bajram Begaj firmosi dekretin nr. 505, për shpalljen e ligjit nr. 97/2026. Dekreti u botua në Fletoren Zyrtare nr. 214 të vitit 2026. Por dokumenti i botuar përmban vetëm formulimin e përgjithshëm: “Shpalljen e ligjit nr. 97/2026”. Në faqen e dekretit nuk përmendet titulli i ligjit, nuk shpjegohet se çfarë shfuqizon dhe nuk jepet asnjë e dhënë për marrëveshjen me Shtetet e Bashkuara.
Edhe më problematik është fakti se, sipas verifikimeve të publikuara fillimisht nga VNA.al më 7 tetor, vetë teksti i ligjit nuk ishte identifikuar në botimet publike të Qendrës së Botimeve Zyrtare. Pra, ndërsa dekreti presidencial që shpall ligjin është publikuar, botimi i ligjit që përmban shfuqizimin nuk është dokumentuar ende.
Kjo në shikim të parë mund të duket si një hollësi burokratike, por në fakt është një dredhi për të kënaqur Brukselin dhe për të mos zemëruar Uashingtonin. Sipas Kushtetutës, ligjet hyjnë në fuqi pas botimit në Fletoren Zyrtare, ndërsa ligji nr. 97/2026, sipas tekstit të raportuar, parashikon hyrjen në fuqi 15 ditë pas botimit. Nëse vetë ligji nuk është botuar, dekreti presidencial nuk mjafton për ta bërë atë të zbatueshëm. Për më tepër, përfundimi i një marrëveshjeje ndërkombëtare kërkon të shqyrtohen edhe dispozitat e saj për njoftimin e palës tjetër dhe momentin kur pushon së prodhuari efekte.
Pikërisht këtu lind dyshimi për një manovër politike të Edi Ramës. Kryeministri gjendet mes dy kërkesave të papajtueshme: Bashkimi Europian i kërkon të heqë marrëveshjen që u jep amerikanëve mbrojtje të posaçme nga juridiksioni i ICC, ndërsa administrata Trump po vendos sanksione të paprecedenta për të mbrojtur pikërisht amerikanët nga kjo gjykatë.
Në këtë situatë, qeveria shqiptare ka miratuar ligjin që kërkon Brukseli, por nuk ka dhënë një shpjegim publik për pasojat që vendimi sjell në marrëdhëniet me Uashingtonin. Mospublikimi i verifikuar i tekstit të ligjit krijon një paqartësi shtesë, që ngre pyetjen nëse vonesa është thjesht një problem administrativ apo një mënyrë për të shtyrë efektet juridike të një vendimi politikisht të sikletshëm.
Kjo është edhe hipoteza që burime të Lapsi.al pranë Kuvendit dhe Kryeministrisë e lidhin me përpjekjen e Ramës për të administruar njëkohësisht presionin europian dhe marrëdhënien me administratën Trump.
Mbetet kësisoj e paqartë: Nëse sot një ushtarak amerikan, i kërkuar nga Gjykata Penale Ndërkombëtare, ndodhet në territorin shqiptar, a është Shqipëria e detyruar të kërkojë miratimin e Uashingtonit përpara dorëzimit të tij në Hagë?
Përgjigjia varet nga statusi juridik i marrëveshjes së vitit 2003. Nëse shfuqizimi ka hyrë në fuqi dhe marrëveshja ndërkombëtare ka përfunduar sipas procedurave përkatëse, mbrojtja e posaçme që ajo u garantonte amerikanëve nuk ekziston më.
Nëse, përkundrazi, ligji nuk ka hyrë ende në fuqi ose marrëveshja ndërkombëtare vazhdon të prodhojë efekte, situata është tjetër. Miratimi parlamentar dhe dekreti presidencial nuk mjaftojnë, të vetëm, për të përcaktuar se kur përfundon detyrimi ndërkombëtar i Shqipërisë ndaj SHBA-së.
Ironia është se Shqipëria po përpiqet të plotësojë një kërkesë të Bashkimit Europian në të njëjtën kohë kur administrata Trump e ka kthyer mbrojtjen e shtetasve amerikanë nga ICC në një çështje të rëndësishme të politikës së saj të jashtme. Rubio paralajmëroi të premten se sanksionet mund të ndryshojnë nëse gjykata dhe shtetet anëtare adresojnë shqetësimet amerikane. Nga ana tjetër, ICC reagoi duke i cilësuar masat një sulm ndaj shtetit të së drejtës dhe duke kërkuar mbështetjen e 125 vendeve anëtare.
In this clash, Edi Rama has chosen not to provide explanations. An agreement publicly signed in Tirana by Colin Powell and Fatos Nano, at an important moment in Albanian-American relations, is being removed after 23 years without the transparency that its weight would require.
In an attempt to avoid publicly choosing between Washington and Brussels, Rama has created a situation where the Assembly has approved a law, the President has promulgated it, but it remains unclear whether it has entered into force and whether the agreement with the Americans has legally concluded.
What Edi Rama tries to sell as smart diplomacy, where to save himself from a difficult choice he commits a provincial ploy to avoid responsibility before foreign allies./Lapsi.al
