Prime Minister Rama has two positions in the face of every scandal that has tarnished his government. First, the responsibility for corruption is personal and not institutional (meaning the prime minister's). Second, his government is fighting anti-corruption because it allows SPAK to investigate the highest levels of power.
This logic assumes a clear division of labor in the fight against corruption. The administration produces corruption while SPAK fights it. Therefore, the task of the prime minister and the government in the fight against corruption is simply to open the door of justice.
Here lies the prime minister's fundamental misunderstanding regarding the anti-corruption fight; delegating it simply and solely to the justice system. It is both politically absurd and practically impossible for the judicial system in general, and SPAK with some 30 prosecutors in particular, to clean out the messes of a public administration with hundreds of thousands of employees and tens of thousands of abusive contracts.
Even more so when the judicial system and SPAK catch corruption too late, when it is already consumed. These are institutions that have neither the capacity nor the opportunity to prevent massive corruption, but only to penalize a small percentage of officials after they are involved in it.
Therefore, the main institutions in the fight against corruption, and especially in its prevention, are the executive branch and the public administration. The justice system and SPAK are the correctors but not the main stoppers of corrupt practices in the administration. They are the last filter that catches the few remnants that escape the anti-corruption sieve of the executive branch and the public administration.
For this purpose, there is an entire architecture of directorates, inspectorates, oversight boards, and anti-corruption offices, employing hundreds, if not thousands, of employees, tasked with preventing and penalizing corrupt acts in the administration. Only two years ago, Prime Minister Rama signed the creation of the General Anti-Corruption Directorate (DPAK) with coordinators in 26 institutions tasked with preventing corruption in the administration. (See: https://shqiptarja.com/lajm/krijohet-drejtoria-e-pergjithshme-antikorrupsion-si-do-funksjonsoje-dhe-hapat-per-dhëlishjen-e-drejtuesit). This is the anti-corruption sieve that the state has.
Në krye të kësaj arkitekture institucionale anti-korrupsion është vetë kryeministri Rama, që çuditërisht që nga themelimi i SPAK-ut ka arritur në konkluzionin se detyra e qeverisë së tij kufizohet tek prodhimi i lëndës së parë (zyrtarëve të korruptuar) për sistemin e drejtësisë.
Krenaria e Ramës për suksesin e SPAK-ut në zbulimin e korrupsionit të zyrtarëve të tij të lartë mund të shpjegohet vetëm nëse ai mendon se detyra e ekzekutivit është të furnizojë SPAK-un me korrupsion të nivelit të lartë. Nëpërmjet kësaj alkimie politike kryeministri e transformon çdo skandal madhor të qeverisjes Rama në një sukses akoma më ta madh anti-korrupsion të kryeministrit Rama.
Është një llogjikë perverse që e vendos ekzekutivin dhe administratën publike në rolin e institucioneve pasive që vetëm e prodhojnë por nuk e luftojnë korrupsionin. Ndërkohë këto janë dy institucionet me më shumë burime financiare, njerëzore dhe me më shumë kapacitete për të parandaluar dhe reduktuar abuzimin në qeverisje.
Për më tepër, ato e kanë për detyrë kushtetuese dhe ligjore eleminimin dhe reduktimin e korrupsionit në të gjitha proceset administrative. Organizimi i tenderave me konkurrencë të ndershme, dhënia e lejeve pa marrë ryshfet apo para nën dorë, mos-fshehja e kriminelëve nga policia dhe SHISH, mosnxjerrja e sekretit shtetëror janë detyrime ligjore, jo thjesht politika anti-korrupsion. Pra anti-korrupsioni në administratë është thjesht zbatimi i ligjit.
Ama këtë e garanton mbi të gjitha Kryeministri dhe jo SPAK. Koka e pushtetit ekzekutiv dhe e administratës është kryeministri dhe jo SPAK-u. Është detyra e kokës të garantojë që gjymtyrët apo bishtat zbatojnë ligjin dhe nuk janë të zhytur në korrupsion. Përndryshe i bie që peshku qelbet nga bishti.
Prandaj skandalet madhore korruptive në administratën Rama janë përgjegjësi direkte e tij. Ato tregojnë se aty ligji përdoret si letër higjenike. Se nuk funksionon as etika dhe as arkitektura institucionale që garanton zbatimin e ligjit dhe për pasojë parandalimin e korrupsionit.
Fakti që asnjë institucion i administratës sonë publike nuk vuri re se u investuan miliona euro në inceneratorë fantazëm, se AKSHI kontrollohej nga një kriminel ordiner, se drejtorët e Bashkisë së Tiranës ia jepnin tenderat vetes, apo se drejtori i policisë dhe drejtoresha e SHISH punonin për Gysin, tregon se nuk kemi administratë publike dhe shtet.
Ama kjo është përgjegjësi e Kryeministrit dhe jo e SPAK-ut. Korruptimin dhe injorimin masiv të ligjit në administratën tonë nuk e zgjidh dot SPAK. Ai është një institucion thjesht korrektues dhe penalizues, por jo qeverisës apo shtet-formues.
Ndaj në konferencat e tij për shtyp është e nevojëshme që kryeministri të sqarojë qytetarët se si dhe pse dështuan institucionet e administratës publike për të parandaluar këtë lum skandalesh korruptive. Si është e mundur që asnjë institucion shtetëror apo qeveritar nuk e dinte se Gysi kontrollonte kreun e policisë, të SHISH dhe të AKSHI-it?
The Prime Minister should at least tell us the measures he has taken to ensure that such scandals do not happen again, because we have not heard anything like that. Otherwise, the refrain "we produce corruption but SPAK fights it" will simply serve to justify the transformation of government and Public Administration into a workshop of high-level corruption.
Written especially for Lapsi by Blendi Kajsiu
