On Monday morning, the lobby of the Court of Appeal of General Jurisdiction in Tirana is packed with people waiting for court proceedings. Defendants, family members and lawyers first go through security, then pack up and head to the waiting room, where the start of the hearings is announced.
Built in 1957 to be a police district, the old three-story building of the Court of Appeals has extended its jurisdiction to all of Albania following the approval of the new judicial map of 2023.
But instead of providing solutions to the backlog of cases, the situation at the Court of Appeals is today bordering on impossible due to the lack of facilities for the doubled staff and the files accumulated from all over the country.
The narrow corridors of this court have now become labyrinths filled with files, which you find stacked in cupboards, shelves and chairs. The air is filled with the smell of mold and dampness.
Due to lack of space, all the consultation rooms where judges retreat to discuss and make decisions have been turned into 'temporary archives' for cases awaiting trial. Over the past three years, the stock of files has increased from 33,000 to 48,000.
The need for space has forced the administration to find temporary solutions; such as partitioning off a courtroom with cardboard to create a windowless space as a consultation room. But now a new problem has arisen.
"When we enter the consultation room, we take the parties out of the room so they don't hear what we're discussing," says a judge on condition of anonymity.
"There is no security measure. No matter how good a judge you are, this is not how it works. They have to stay here with us to understand," she added.
The lack of space and the degradation of buildings is not an isolated problem for the Court of Appeal of General Jurisdiction. According to data that BIRN obtained through right to information requests and conversations with the heads of several courts, the lack of facilities has become an obstacle to the exercise of function in other courts throughout the country as well.
According to them, this is not just an infrastructure problem, but an issue of the administration of justice, increasing the quality of judicial services and respecting the standards of an efficient, safe system at the service of citizens.
Përballë kësaj situate emergjente, qeveria ofron si zgjidhje premtimet.
Kryeministri Edi Rama prezantoi më 12 shkurt një program për konkursin ndërkombëtar të Qendrës së Drejtësisë – një kompleks për sistemin e drejtësisë, që edhe sipas parashikimeve më optimiste pritet të përfundojë në vitin 2031.
KLGJ dhe Ministria e Drejtësisë nuk iu përgjigj deri në publikimin e këtij shkrimi pyetjeve të BIRN.
Kërkesat bien në vesh të shurdhër
BIRN mësoi se gjendja e mjerueshme në Gjykatën e Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm përsëritet pothuajse njësoj edhe në Gjykatën Administrative të Apelit Tiranë, Gjykatën e Tiranës si dhe gjykatat e disa rretheve.
Gjykata e Apelit Administrativ ka aktualisht në gjykim mbi 24 mijë çështje, nga të cilat rreth 17 mijë i përkasin atyre të mbartura nga vitet e kaluara. Për uljen e stokut të dosjeve janë punësuar së fundmi 25 ndihmës ligjorë, por nuk ka hapësira për akomodimin e tyre.
Këshilli i Lartë Gjyqësor rrëzoi në korrik të këtij viti një kontratë qiraje prej 11 mijë eurosh në muaj mes Gjykatës Administrative të Apelit dhe kompanisë “Gener 2” për marrjen me qira të një hapësire për akomodimin e dosjeve dhe ndihmësve ligjorë.
Pas këtij vendimi, Gjykata Administrative e Apelit ju drejtua sërish me kërkesë KLGJ-së, Ministrisë së Financave, Ministrisë së Drejtësisë dhe Ministrisë së Ekonomisë e Inovacionit, duke kërkuar një zgjidhje, me qëllim që t’i jepet fund stokut të dosjeve.
Gjykata Administrative e Apelit i tha BIRN se përgjigja e vetme i kishte mbërritur nga Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit, e cila bëri me dije se nuk dispononte ambiente të lira dhe të përshtatshme për këtë qëllim.
E mbetur pa zgjidhje, Gjykata Administrative e Apelit ka kërkuar mbështetjen e Delegacionit të Bashkimit Europian në Tiranë, duke e konsideruar situatën të papranueshme. Ajo kërkoi gjithashtu që të nxiten KLGJ dhe strukturat përgjegjëse të qeverisë për të vepruar.
Edhe Gjykata e Shkallës së Parë në Tiranë gjendet në kushte të njëjta. Kërkesat e herëpashershme e të vazhdueshme për ambjente shtesë, drejtuar KLGJ-së, nuk kanë dhënë zgjidhje. Po ashtu, i është kërkuar Ministrisë së Drejtësisë që të mundësojë vendosjen në dispozicion të godinës së Shërbimit të Provës, që gjendet pranë godinës së Dhomës Penale. Po ashtu, është zhvilluar takim dhe me diplomatë të një vendi partner, si dhe me një grup deputetësh të komisionit për nisma qytetar, por pa një rezultat konkret.
Pa zgjidhje kanë mbetur edhe kërkesat e përsëritura të gjykatave të Lezhës, Fierit dhe Sarandës.
Kryetari i Gjykatës së Lezhës, Lirim Bulica i tha BIRN se godina e tyre ka vetëm tre salla gjykimi të mirëfillta, ndërkohë që dy të tjera janë sajuar në bodrum dhe disponojnë vetëm sistemin audio. Ai shton se zyrat e gjyqtarëve janë me sipërfaqe minimale, ndërsa ato të stafit administrativ janë me kushte mizerabël.
“Për arkivat kanë shërbyer bodrumet, por pasi u bë një sallë gjyqi në bodrum, u transferuan dosjet në ambjentet e Gjykatës së Kurbinit. Por edhe ambjentet atje do të ezaurohen së shpejti,” thotë Bulica.
Ai thekson se kishte kërkuar zgjidhje në KLGJ dhe në Ministrinë e Drejtësisë, por pa asnjë rezultat. Madje, Bulica thotë se pavarësisht kërkesave të tij, Ministria e Drejtësisë i ka komunikuar se donte dy zyra në Kurbin, ç’ka do ta përkeqësonte gjendjen.
Edhe kreu i Gjykatës së Fierit, Noel Veizi, i tha BIRN se ka nevojë urgjente për një godinë. Kërkesat e tij për t’u transferuar në ambjentet e ish-universitetit UFO, një godinë e konfiskuar nga shteti, janë refuzuar.
Kryetari i Gjykatës së Sarandës, Entiljano Spahiu tha gjithashtu se kapacitetet aktuale të godinës janë të pamjaftueshme për nevojat e funksionimit normal të gjykatës dhe për ofrimin e një shërbimi të përshtatshëm për publikun.
“Një problematikë e veçantë paraqet mungesa e ambienteve të dedikuara për publikun dhe avokatët. Godina nuk disponon ambiente pritjeje apo qëndrimi për qytetarët që paraqiten për seanca gjyqësore ose për marrjen e shërbimeve administrative,” tha Spahiu.
Ndryshe nga gjykatat e tjera, Gjykata e Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm mori një përgjigje nga Këshilli i Ministrave, i cili në mars të vitit 2025 i transferoi asaj godinën e drejtorisë së Tatimpaguesve të Mëdhenj.
Megjithatë, ka një problem; godina është e papërdorshme për shkak të dëmeve të shkaktuara nga tërmeti i vitit 2019 dhe po i nënshtrohet një rikonstruksioni, që pritet të përfundojë vitin e ardhshëm.
Vonesa të tilla mund të jenë të rrezikshme për fatin e mijëra dosjeve.
“Grumbullimi i dosjeve, përveç vështirësive në administrimin e tyre, rrit rrezikun për dëmtimin e dokumentacionit dhe ndikon në efikasitetin e trajtimit të çështjeve. Po ashtu, rrethanat krijojnë edhe problematika të sigurisë, duke përfshirë rrezikun nga zjarri dhe pengimin e lëvizjes në ambientet e institucionit,” tha Gjykata e Apelit në një përgjigje me shkrim.
Kushtet e sigurisë ‘në nivel zero’
Problemet me ambientet lënë gjithashtu të hapur çështjen e sigurisë.
Më 16 tetor të vitit të kaluar, gjyqtari i Apelit, Astrit Kalaja u qëllua për vdekje në sallën e gjyqit – një ngjarje e paprecedentë që u shoqërua me tronditje dhe shqetësime për sigurinë e sistemit gjyqësor.
Një vit më pas, mungesa e kalimeve të posaçme për të paraburgosurit në Gjykatën e Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm bën që të njëjtat korridore të përdoren prej tyre, gjyqtarëve dhe punonjësve të administratës.
Edhe në Gjykatat e Fierit dhe Sarandës ngrihen shqetësime për sigurinë.
“There is no room in the corridor and judges, citizens and detainees pass together. In most cases, when detainees with high social risk have to pass, citizens are taken out, as the security elements leave much to be desired due to the building’s premises,” the head of the Fier Court, Noel Veizi, told BIRN.
"Security conditions are at zero level. Not without reason, within the court premises, two assassination attempts have been carried out, one against a judge," he added.
Even the head of the Saranda Court, Entiljano Spahiu, complained about the security conditions.
“Its positioning directly exposes the court to the street and public space, while the existing configuration does not allow for the creation of the necessary perimeters and security zones,” said Spahiu.
"Also, there is a lack of necessary space at the entrance for the installation and operation of security control equipment, including the scanner," he concluded.
