By Erisa Kryeziu - Citizens.al
The Media and Information Agency's (MIA) call, announced a month ago for the recruitment of new staff, closed with 245 applications.
'A total of 245 applications from excellent recent graduates, journalists, IT specialists, media organizations, graphic design studios, and others,' Rama wrote on the social network Facebook, listing among the proposed ideas for MIA the simplification of the state language, making information more understandable for citizens, more systematic use of videos and artificial intelligence, as well as more creative formats for the MIA network.
Further, he ridiculed critics who consider the MIA a propaganda institution.
'And here the big question arises: How is all this desire to work with the 'regime's propaganda agency' possible?', the prime minister continued.
According to him, either 'the regime has forgotten the craft of terror, or its propaganda has failed, or the regime's tale no longer convinces even those who tell it every day'.
The debate over the role and strengthening of the MIA comes at a time when the government has been facing months of protests that have raised, among other things, real concerns about issues of transparency and accountability.
For 108 days, Albania has been protesting against the government every day, without interruption. The Flamingo Revolution, which began as an opposition to the tourist project in the protected area of Pishë-Poro-Nartë, has now transformed into a broader movement demanding the resignation of the Rama government.
This protest also highlighted the government's lack of transparency in the way it administers public and natural assets.
Beyond the number of applications, media and public communication experts say that the main question is not how many people want to work in a state institution, but how its capacities are used, what the government communicates, and whether institutional communication is replacing direct access to information and the role of journalism.
Bleriana Bino, director of the Center for Science and Innovation for Development (SCiDEV), sees the strengthening of MIA as an expansion of the government's capacities to produce and coordinate communication, while the demands of the protests have been focused on the way power is obtained and exercised.
'In the face of demands for better governance, more transparency and more accountability, through MIA, public money is being invested in an even more sophisticated machinery of government capacities to coordinate communication and impose a narrative or perspective on events,' Bleriana Bino tells Citizens.al.
According to her, this creates a discrepancy between the problem raised by society and the response given by the government.
‘Problemi real dhe shqetësimi kryesor është mënyra si qeverisemi. Ajo që kërkohet është në fakt akses në informacion, praktikisht të zbatohet ligji, të mos ketë vonesa që hasin gazetarët apo qytetarët kur kërkojnë informacion, të ketë qasje të hapur e me pjesëmarrje në vendimmarrje, pra të zbatohen standardet bazë të qeverisjes së mirë’, shprehet ajo.
Për Binon, një komunikim më i sofistikuar nuk mund të zëvendësojë transparencën.
‘Nëse këto mungojnë, paketimi dhe mbushja e hapësirës publike në media apo digjitale me materiale të mirë rregulluara si foto, reels etj., nuk i shërben informimit të qytetarëve, krejt e kundërta’, thotë ajo.
Edhe Isa Myzyraj, gazetar dhe drejtues i Asociacionit të Gazetarëve të Shqipërisë, e vendos theksin te kufiri mes komunikimit të një institucioni dhe gazetarisë.
‘Prej disa vitesh shohim një investim gjithnjë e më të madh të qeverisë në prodhimin dhe shpërndarjen e drejtpërdrejtë të informacionit. Problemi nuk është që qeveria komunikon shumë, çdo qeveri ka detyrimin të informojë qytetarët, por çfarë ndodh kur ky komunikim tenton të zëvendësojë ndërmjetësimin gazetaresk’, thotë Myzyraj.
Ai paralajmëron se në një situatë të tillë gazetaria rrezikon të reduktohet në shpërndarje të materialeve të prodhuara nga institucionet.
‘Nëse media merr deklaratën, videon dhe interpretimin e gatshëm nga institucioni dhe i transmeton pa pyetje, atëherë gazetari rrezikon të shndërrohet nga kontrollues i pushtetit në shpërndarës të komunikimit të tij’, shprehet ai.
Nga transparenca te ‘përmbytja e algoritmit’
Forcimi i komunikimit qeveritar vjen në një moment kur protestat e muajve të fundit kanë treguar se narrativa politike nuk ndërtohet më vetëm përmes institucioneve dhe mediave tradicionale.
Bino vëren se mobilizimi qytetar është zhvilluar në një masë të madhe përmes rrjeteve sociale, mediave online, krijuesve të pavarur të përmbajtjes dhe qytetarëve që dokumentojnë ngjarjet në terren.
‘Besimi në mediat masive vjen në rënie dhe vetë mobilizimi qytetar tregoi edhe pakënaqësitë e qytetarëve me mediat që perceptohen si të lidhura me këtë sistem politiko-ekonomik që synohet të ndryshohet’, thotë ajo.
Sipas saj, investimi në MIA mund të lexohet edhe si një përpjekje për t’iu përgjigjur këtij ndryshimi të ekosistemit informativ.
‘Është e pritshme që aktorët politikë dhe në këtë rast qeveria të përpiqen të reagojnë e të ndërtojnë taktika për t’iu përgjigjur këtij fenomeni. Dhe ky investim tek MIA mund të shihet si investim për të reaguar më shpejt e për të prodhuar përmbajtje më shpejt, më mirë dhe më të koordinuar, edhe duke i paraprirë zhvillimeve, pra duke ‘përmbytur algoritmin’’, thotë Bino.
Por ajo ngre shqetësimin se, në vend që kritikat të trajtohen përmes transparencës dhe përgjigjeve institucionale, ato mund të reduktohen në një problem perceptimi.
‘Problemi është që kritika paraqitet sikur është çështje vetëm perceptimi, në përpjekje për të ulur legjitimitetin e kërkesave’, shton ajo.
Protestat e Revolucionit Flamingo kanë krijuar një hapësirë të re komunikimi, ku pamjet e qytetarëve, transmetimet live dhe përmbajtja e prodhuar nga protestuesit kanë qarkulluar shpesh përpara komunikimeve zyrtare.
Myzyraj thotë se kjo ka treguar edhe kufijtë e komunikimit të centralizuar.
‘Një qeveri mund të kontrollojë mesazhin që publikon vetë, por nuk mund të kontrollojë plotësisht mijëra kamera telefonash, transmetime live dhe dëshmi të qytetarëve në terren’, shprehet ai.
Sipas tij, kjo është bërë e dukshme sidomos në rastet e përplasjeve mes protestuesve dhe policisë apo incidenteve me gazetarët, ku pamjet e regjistruara në terren mund të krijojnë një version të ndryshëm nga ai i komunikimit institucional.
‘Pikërisht këtu kuptohet pse gazetaria e pavarur në terren është e pazëvendësueshme’, thotë Myzyraj.
Sipas tij, rrjetet sociale kanë ndryshuar edhe ritmin e përplasjes së narrativave.
‘Një video e regjistruar nga një protestues ose gazetar mund të arrijë një audiencë të madhe përpara se institucioni të publikojë versionin e tij’.
Por kjo nuk e bën automatikisht përmbajtjen e rrjeteve sociale më të besueshme, paralajmëron Myzyraj.
‘Ato mund të demokratizojnë informacionin, por mund të amplifikojnë po aq shpejt manipulimin dhe dezinformimin. Prandaj, në këtë përplasje narrativesh, roli i gazetarit bëhet më i rëndësishëm, jo më i vogël, të verifikojë atë që thotë qeveria, por edhe atë që pretendon turma’, thotë ai.
245 aplikime nuk matin rolin e MIA-s
Pikërisht në këtë debat Rama e përdori numrin e aplikimeve si kundërargument ndaj përkufizimit të MIA-s si ‘agjenci propagande’. Por si Bino, ashtu edhe Myzyraj, thonë se numri i aplikimeve nuk mund të përdoret si matës i rolit të institucionit.
‘Nuk mendoj që numri i aplikimeve tregon që nuk ka propagandë. Tregon që ka të rinj apo njerëz që interesohen për punë dhe është krejt e kuptueshme interesi për t’u punësuar në një autoritet publik’, thotë Bino.
Sipas saj, propaganda nuk përcaktohet nga numri i njerëzve që duan të punojnë në një institucion, por nga mënyra se si ai institucion komunikon.
‘Propaganda testohet tek çfarë e si e kur komunikohet, si vendoset agjenda, çfarë çështjesh trajtohen, çfarë jo, sa akses kanë gazetarët apo shoqëria civile në informacion, etj.’, shprehet ajo.
Edhe Myzyraj e konsideron numrin e aplikimeve të parëndësishëm për të gjykuar rolin e MIA-s.
‘245 aplikime tregojnë interes për një mundësi profesionale, nuk na tregojnë se si funksionon institucioni’, thotë ai.
Për të vlerësuar MIA-n, sipas Myzyrajt, duhet parë mandati i saj, përdorimi i fondeve publike, marrëdhënia me zyrat e shtypit, aksesi i barabartë i mediave në informacion dhe nëse institucioni ‘informon qytetarët apo ndërton dhe kontrollon narrativën politike të qeverisë’.
‘Debati nuk mund të zëvendësohet me numrin e CV-ve të ardhura, por me centralizimin e informacionit që duhet të ishte publik’, shton ai.
Even for Bleriana Bino, centralized communication is a documented problem and raised as one of the main concerns for media freedom and public space in Albania.
'Access to information and professional journalism have been replaced with ready-made, well-regulated materials, with one-way communication from the government to the media or the public directly through social networks,' Bino argues for Citizens.al.
This also brings to the fore a broader concern about the relationship between institutions and the media. According to Myzyraj, the more communication becomes centralized and the more information comes packaged in videos, statements, and ready-to-broadcast materials, the more important it becomes for journalists to have direct access to officials, to ask and cross-examine, and to request documents.
'Otherwise we have a lot of information produced, but not necessarily more transparency,' he says.
For Bleriana Bino, this situation also conditions the quality of information.
'This is set in the context of a shrinking space, of a media ecosystem with serious challenges, with major politics-media-business dependencies that further condition the quality of information, or an environment where small and critical editorial offices have major limitations,' says Bino.
She emphasizes that the online space also has risks, such as the closure of the accounts of protesters, content producers, or media outlets.
