By Yanis Varoufakis, Project Syndicate
Is artificial intelligence a bubble? It all depends, we are told, on whether massive investments in the technology will also boost productivity in an equally massive way. The more optimistic are convinced that future productivity gains will be colossal, even if a market correction is needed to cool the current boom. The pessimists, from Goldman Sachs’ Jim Covello to MIT’s Daron Acemoglu, have their doubts. But both optimists and pessimists are consumed by what I call the AI productivity illusion.
What both sides fail to understand is that AI will disrupt capitalism even if it boosts productivity beyond imagination — and whether or not it achieves the promised automation of everyday business processes across the economy. The reason we tend to miss this point is that we see today’s world through the lens of another world, one that cloud capital, especially now powered by AI, has made obsolete.
Until recently, it was taken for granted that every technological revolution represented a moment of creative destruction. Entire sectors, professions, and skills were wiped out by innovations that gave rise to new sectors, professions, and skills. The automobile destroyed the horse harness makers, farriers, and butchers of dead animals, but it created the auto industry workers, the road builders, the mechanics, and the gas station attendants. The shift from coal to oil condemned entire mining communities, not to mention the unions, to extinction. In net terms, however, more was created than destroyed. Creative destruction became synonymous with economic growth.
In the face of the AI wave, it’s natural to focus on its net effect. Will it create more than it destroys? But the real question is: “More of what?” To escape the illusion of AI productivity, we need to rethink how we define productivity.
If productivity is defined as the number of tasks completed per unit of human labor, there is no doubt that AI will be a huge success—in fact, it already is. But if we continue to measure productivity by the monetary value produced per unit of labor, AI is likely to be a complete disaster.
Revolucionet e mëparshme teknologjike, nga motori me avull dhe automobili te kompjuteri personal dhe telefoni inteligjent, e zgjeruan fushën e tregjeve kapitaliste. Pavarësisht shkatërrimit të profesioneve dhe komuniteteve të tëra që lanë pas, ato sollën njëkohësisht më shumë prodhim material dhe një vlerë monetare totale më të lartë të atij prodhimi.
A do të bëjë AI-ja të njëjtën gjë? Ndoshta në Kinë, ku AI-ja kombinohet me robotikën, prodhimi material do të rritet dhe, të paktën në afat të shkurtër, edhe të ardhurat neto. Por në Perëndim, agjentët e AI-së po vendosen kryesisht në sektorin e shërbimeve — nga amazon.com te zyrat e administratës, firmat ligjore, spitalet e shumë të tjera. Në këto fusha, kapitali ‘cloud,’ i fuqizuar nga AI-ja mund t’i tkurrë tregjet në dy mënyra të ndryshme.
Mënyra e parë, ajo për të cilën shqetësohen të gjithë, është se AI-ja do të zhdukë profesione të tëra: asistentë ligjorë, programues, përkthyes, kontabilistë, madje edhe arkitektë, matematicienë dhe mësues, duke krijuar një numër më të kufizuar vendesh pune për shkrues komandash, mbikëqyrësish, inxhienerësh dhe operatorë makinerish. Mënyra e dytë është shumë më pak e dukshme, por ndoshta edhe më shqetësuese: shndërrimi i tregjeve në çifligje ‘cloyd’ dhe i fitimeve në renta.
Siç kam argumentuar prej kohësh, Amazon mund të duket si një treg, me blerës dhe shitës të panumërt brenda mureve të tij digjitale, por i mungon tipari themelor i një tregu: decentralizimi. Në fakt, ai është më i centralizuar sesa ka qenë ndonjëherë ekonomia e planifikuar sovjetike, me një algoritëm të padepërtueshëm që vendos se cili konsumator lidhet me cilin shitës, mbi bazën e një modeli probabilistik të optimizuar për të maksimizuar mundësinë që Jeff Bezos, pronari i tij, të marrë 40% të çmimit maksimal që çdo klient është i gatshëm të paguajë.
Ndërsa AI-ja integrohet gjithnjë e më thellë në algoritmin e Bezos, ndërfaqe si Alexa do të komunikojnë me ne jo vetëm si asistente në blerje, por si miq që dinë gjithçka, shoqërues dhe madje terapeutë. Së shpejti, fitimet e shitësve kapitalistë do të përfundojnë në llogarinë e ndonjë çifligari të teknologjisë në formën e rentës ‘cloud’, të cilën ai pothuajse me siguri do ta investojë në më shumë kapital ‘cloud’ të fuqizuar nga AI-ja, që do të prodhojë edhe më shumë pushtet për të nxjerrë edhe më shumë renta të tilla.
So, as Apple’s Siri, Google’s Gemini, and a whole army of autonomous assistants develop for their technological masters the same capabilities that Amazon has given Bezos, the capitalist market space will continue to shrink. AI will have proven to be extremely productive in terms of economic activity performed per unit of human labor, but the profit rates of capitalist enterprises will fall, trailing society’s total wages to the bottom. At that point, none of the tools of the liberal state—not unlimited quantitative easing, not politically feasible levels of universal basic income, not even a wealth tax that the tech masters would find difficult to avoid—will be able to prevent a systemic collapse.
The question of whether AI will generate massive gains in productivity is easily answered: Yes. AI is already showing that it is capable of exponentially increasing the amount of work done per human worker. But as long as it is used to eliminate wage labor, while siphoning profits from real markets and turning them into cloud rents for the technology masters, the economic value produced per worker will decline significantly.
If we don't make this distinction, the illusion of AI productivity will persist. And as long as it persists, we won't be able to hope for a post-capitalist future of abundance, where we, along with our AI helpers, produce according to ability and distribute according to need.
