The Special Court's decision to sentence four former top leaders of the Kosovo Liberation Army to a total of 81 years in prison caused outrage in Kosovo but was met with enthusiasm in Serbia. The United States and the European Union chose to support the trial and call for respect for the decision.
Hashim Thaçi and Jakup Krasniqi were sentenced to 25 years in prison each, Kadri Veseli to 18 years and Rexhep Selimi to 13 years. The court found them guilty of four war crimes charges: arbitrary detention, cruel treatment, torture and murder. But they were acquitted of the charges of crimes against humanity, as the trial panel found that the Prosecution had not proven beyond reasonable doubt the existence of a widespread or systematic attack against the civilian population.
Before the decision produced political reactions, the first tensions emerged in The Hague.
Albanians and KLA supporters gathered outside the Specialist Chambers building, many of whom had gone with the expectation that the trial would end with the release of Thaçi, Veseli, Krasniqi and Selim. Albanian and KLA flags and chants of “KLA” accompanied the waiting for the verdict.
But after the sentences were announced, the atmosphere changed dramatically. There were clashes between protesters and Dutch police, and blue uniforms were forced to use water cannons to clear the protesters from the area around the court. The situation was later brought under control.
The scenes from The Hague were in a way an extension of what was happening in Pristina. Thousands of citizens watched the verdict on big screens and reacted with whistles and shouts of support for the former KLA leaders. In a sign of anger, a group of protesters threw stones at the EULEX building in Pristina, before marching towards the government building.
Kurti: "Unacceptable injustice"
The political reaction in Kosovo came immediately from Prime Minister Albin Kurti, who also questioned the way in which the special justice mechanism itself was built.
"The sentence and such a severe measure of punishment for four former leaders of the Kosovo Liberation Army, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi and Jakup Krasniqi, is an unacceptable injustice, a great and harmful punishment," Kurti declared.
Kurti, however, hinted that the only way to challenge the sentence is to pursue legal avenues in the Appeal Court.
"This verdict must definitely be changed and corrected at the Appeals Court and as soon as possible," Kurti said.
Kryeministri i Kosovës u ndal edhe te një element me rëndësi i vendimit sipas të cilit katër ish-drejtuesit e UÇK-së nuk u dënuan për krime kundër njerëzimit. Sipas tij, vendimi rrëzoi pretendimin më të rëndë se UÇK-ja kishte kryer një sulm të gjerë dhe sistematik kundër popullsisë civile.
Kurti e zgjeroi më pas argumentin duke sulmuar karakterin, sipas tij, selektiv të Dhomave të Specializuara.
“Kur në bankën e të akuzuarve gjenden vetëm pjesëtarët e një etnie, ndërsa aparati shtetëror që kreu masakra, dëbime dhe krime gjenocidale mbetet jashtë juridiksionit, krijohet në mënyrë të pashmangshme pamja e një drejtësie njëetnike”, deklaroi Kurti.
SHBA: Respektojmë vendimin
Në kontrast me reagimin e Prishtinës, Departamenti Amerikan i Shtetit mbajti një qëndrim institucional në mbështetje të procesit gjyqësor.
Një zëdhënës i DASH i tha Radios Evropa e Lirë se Shtetet e Bashkuara “respektojnë vendimin e sotëm të Dhomave të Specializuara të Kosovës”.
Mesazhi amerikan shkoi më tej duke u kërkuar palëve të shmangin përshkallëzimin pas vendimit:
“U bëjmë thirrje të gjitha palëve të respektojnë vendimin e gjykatës, të shmangin retorikën nxitëse dhe të vazhdojnë të punojnë drejt një të ardhmeje paqësore dhe demokratike.”
Qëndrimi amerikan qe institucional: njohje e vendimit të gjykatës dhe kërkesë që kundërshtimi ndaj tij të vazhdojë përmes procedurave juridike, jo përmes tensioneve politike apo në rrugë.
BE: Gjykata duhet të vazhdojë punën pa ndërhyrje
Një linjë të ngjashme mbajti Bashkimi Europian. Në reagimin e dhënë pas vendimit, një zëdhënës i BE-së deklaroi:
“Dhomat e Specializuara të Kosovës administrojnë drejtësinë përmes zhvillimit të procedurave gjyqësore të drejta, të paanshme dhe të pavarura, bazuar në parimin e përgjegjësisë penale individuale.”
Brukseli kujtoi njëkohësisht se vendimi nuk është përfundimtar dhe se të dënuarit kanë të drejtën e ankimit përpara një paneli të pavarur të Apelit. Por mesazhi politik i BE-së ishte i drejtpërdrejtë:
“BE-ja u bën thirrje të gjitha palëve dhe aktorëve, në Kosovë dhe në rajon, të tregojnë vetëpërmbajtje.”
Brukseli theksoi gjithashtu se Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar duhet të lejohen të përmbushin mandatin e tyre “pa ndërhyrje”, veçanërisht në interes të viktimave. Ashtu siç pritej pozicioni i BE-së është se përgjegjësia e shqyrtuar në Hagë është individuale. Një përgjigje direkte për debatin që shpërtheu menjëherë pas vendimit, pasi gjykata nuk shpalli UÇK-në organizatë kriminale dhe nuk gjykoi karakterin e luftës së saj.
Rama, jo më shumë se një fjalë: “MARRE”
Shumë më i shkurtër ishte kryeministri shqiptar Edi Rama. Pas shpalljes së dënimeve, Rama publikoi vetëm një fjalë: “MARRE”
I shkruar me shkronja të mëdha, reagimi i Ramës nuk guxon të shkojë në një përplasje me ndërkombëtarë, për më tepër që Rama ka kontributin e tij në krijimin e gjykatës speciale në Kosovë.
Në Serbi, Vuçiç shfrytëzon momentin për kapital politik
Në Beograd, reagimi ishte diametralisht i kundërt me atë në Prishtinë dhe Tiranë. Ministri në largim i Punëve të Brendshme të Serbisë, Ivica Daçiç, e përshëndeti vendimin dhe pretendoi se dënimet përbënin:
“Konfirmim se UÇK-ja ishte një organizatë kriminale dhe terroriste” e quajti Ivica Daçiç vendimin e gjykatës së Hagës.
Gjithsesi presidenti serb Aleksandar Vuçiç do t'i drejtohet publikut në orën 18:30 lidhur me vendimin e dhënë ndaj udhëheqësve të të ashtuquajturës UÇK dhe situatën në rajon.
Më herët, më 4 shtator ai pretendoi se kishte marrë informacion “përmes kanaleve të inteligjencës” se Thaçi do të lirohej nga akuzat që lidheshin me krimet ndaj serbëve dhe se mund të merrte një dënim që mbulohej nga koha e kaluar në paraburgim. Kështu, i njëjti vendim prodhoi dy lexime pothuajse të papajtueshme në dy anët e kufirit.
Lajmi për dënimin e Thaçit në mediat e mëdha të globit
Vendimi ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit mori një hapësirë të konsiderueshme në mediat kryesore ndërkombëtare, por raportimi ishte kryesisht juridik dhe faktik, jo një gjykim mbi UÇK-në apo luftën për pavarësi. Reuters e vendosi theksin te përmasat e krimeve për të cilat gjykata i shpalli fajtorë: vrasjen e 96 personave, ndalimin e paligjshëm të 385 vetave, torturimin e 303 të ndaluarve dhe trajtimin mizor të 49 të tjerëve. Agjencia e përshkroi Thaçin si ish-komandantin kryesor të UÇK-së dhe nënvizoi se viktimat përfshinin kundërshtarë politikë dhe persona të dyshuar si bashkëpunëtorë të forcave serbe. Por Reuters evidentoi gjithashtu se gjykata rrëzoi një pjesë të akuzave, pasi Prokuroria nuk provoi ekzistencën e një sulmi të gjerë ose sistematik ndaj civilëve.
Associated Press bëri një dallim edhe më të qartë mes dënimit të katër drejtuesve dhe historisë së UÇK-së. AP kujtoi se Thaçi mbetet për shumë shqiptarë të Kosovës një figurë e luftës për pavarësi dhe një ish-aleat i Perëndimit, ndërsa vendimi shkaktoi protesta dhe zemërim në Kosovë. Por elementi më domethënës i raportimit ishte sqarimi se procesi nuk ishte një gjykim i UÇK-së: gjykata theksoi se po shqyrtonte përgjegjësinë individuale të të akuzuarve dhe jo legjitimitetin e UÇK-së apo të luftës së Kosovës për pavarësi. Kjo është edhe arsyeja pse narrativa se Haga “dënoi UÇK-në” nuk përputhet me atë që vendosi juridikisht trupi gjykues. AP evidentoi gjithashtu reagimin e Amnesty International, e cila e përshëndeti vendimin si një sinjal se edhe zyrtarët e nivelit më të lartë mund të mbajnë përgjegjësi për krime lufte.
The Guardian also treated the decision as one of the main European developments of the day, placing the clash between two realities at the center of its reporting: on the one hand, the court that declared Thaçi and his comrades responsible for arbitrary detention, torture, cruel treatment and murder; on the other, the anger in Kosovo, where they continue to be considered by many citizens as war heroes. The British newspaper highlighted that the court linked the crimes to the elimination of perceived opponents of the KLA, but at the same time underlined that the six charges of crimes against humanity were dropped, as the standard of a widespread or systematic attack against civilians was not proven./Lapsi.al
