After nearly six years in detention and more than three years of trial, the Kosovo Specialist Chambers in The Hague announced the first-instance verdict against four former KLA leaders. Hashim Thaçi and Jakup Krasniqi were sentenced to 25 years in prison each, Kadri Veseli to 18 years, and Rexhep Selimi to 13 years.
The court found all four guilty of four war crimes: arbitrary or unlawful detention, cruel treatment, torture, and unlawful killing. But another important part of the Specialized Prosecution's indictment was not proven. The four were found not guilty of charges of crimes against humanity.
This distinction is important for understanding the verdict. The prosecution had charged Thaçi, Veseli, Selimi and Krasniqi with six counts of crimes against humanity, persecution, imprisonment, other inhumane acts, torture, murder and enforced disappearance, as well as four counts of war crimes. The panel concluded that the prosecution had failed to prove one of the basic legal requirements for the first category: the existence of a widespread attack against the civilian population.
"Regarding the existence of a widespread attack against the civilian population as a condition for crimes against humanity, the Trial Chamber found that the SPO failed to establish that this widespread attack against the civilian population was committed," stated the presiding judge, Charles Smith.
So, the court did not accept the Prosecution's thesis that the proven facts met the legal criteria for crimes against humanity. But this did not dismiss the rest of the case. The same evidence was assessed separately under the law of war and the trial panel found that four categories of war crimes had been committed.
According to the verdict, between April 1998 and June 1999, 385 persons not actively participating in the fighting were arbitrarily detained in 14 Kosovo municipalities and in detention centers affiliated with the KLA. Among them were Kosovo Albanians suspected of collaborating with the LDK or opposing the KLA, Serbs, and other minority individuals.
The court said that some of them were arrested at home or on the street, kept tied up, beaten and mistreated, while in some cases the detention was based solely on suspicions or rumors.
“Shumë prej të ndaluarve ishin të lidhur me zinxhirë. Ndër ta kishte mësues, bujq, si edhe në disa raste gra dhe fëmijë. Nuk ka prova që ndonjëri prej tyre të ketë qenë i përfshirë në veprimtari kriminale apo në aktivitete që mund të përbënin kërcënim për UÇK-në. Viktimat u mbajtën në ndalim mbi bazën e thashethemeve”, tha Smith gjatë leximit të aktgjykimit.
Një pjesë veçanërisht e rëndë e vendimit lidhet me mënyrën se si u trajtuan të ndaluarit. Sipas gjykatës, në qendrat e ndalimit në Kosovë dhe Shqipëri u krijuan kushte çnjerëzore, ndërsa personat e ndaluar iu nënshtruan dhunës fizike dhe psikologjike.
“Trupi gjykues konstatoi se shumë anëtarë të UÇK-së i keqtrajtuan fizikisht personat e ndaluar. Në disa raste, të ndaluarit detyroheshin të rrihnin njëri-tjetrin. Anëtarët e UÇK-së u shkaktuan të ndaluarve edhe vuajtje psikologjike dhe, në shumë qendra ndalimi, atyre u thuhej se do të vriteshin”, deklaroi Smith.
Në përshkrimin e provave për torturat, gjykata tha se disa prej të ndaluarve u rrahën deri në atë masë sa nuk mund të qëndronin më në këmbë, ndërsa disa të tjerë pësuan dëmtime të rënda fizike. Sipas gjetjeve të paraqitura gjatë shpalljes së vendimit, disa viktimave serbe iu shkulën thonjtë dhe iu thyen gjymtyrët. Disa prej të mbijetuarve, tha gjykata, vuajnë ende nga dhimbjet dhe pasojat fizike e psikologjike të keqtrajtimit.
Pikërisht mbi këto prova, trupi gjykues arriti në përfundimin se Prokuroria provoi krimet e luftës të trajtimit mizor dhe torturës.
Edhe më e rëndë ishte akuza për vrasje. Gjykata konstatoi se ndërmjet prillit 1998 dhe qershorit 1999, në 12 komuna të Kosovës dhe në një rreth në Shqipëri, pjesëtarë të UÇK-së kryen veprime që çuan në vdekjen e 96 personave që nuk merrnin pjesë aktive në luftime.
“Trupi gjykues konstatoi se, ndërmjet prillit të vitit 1998 dhe qershorit të vitit 1999, në 12 komuna të Kosovës dhe në një rreth në Shqipëri, pjesëtarë të UÇK-së kryen veprime që çuan në vrasjen e 96 personave që nuk merrnin pjesë aktive në luftime”, u tha gjatë leximit të aktgjykimit.
Por vendimi nuk u mbështet vetëm te konstatimi se krimet ndodhën. Për të dënuar katër ish-drejtuesit, gjykata duhej të përcaktonte edhe lidhjen e tyre individuale me këto krime.
Trupi gjykues pranoi në këtë pikë tezën e Prokurorisë për ekzistencën e një qëllimi të përbashkët kriminal. Sipas gjykatës, Thaçi, Veseli, Krasniqi dhe Selimi kishin si pjesë të strategjisë së tyre shënjestrimin e personave që konsideroheshin kundërshtarë ose pengesë për UÇK-në.
“Trupi Gjykues konstatoi se të katër të akuzuarit kishin të njëjtin qëndrim se elementë kyç të strategjisë për realizimin e qëllimeve ishin shënjestrimi, eliminimi ose neutralizimi i personave që konsideroheshin pengesë”, tha Smith.
Gjykata bëri edhe dallimin mes përgjegjësisë së UÇK-së si organizatë dhe përgjegjësisë penale të katër të akuzuarve. Në fillim të shpalljes së vendimit, Smith theksoi se procesi nuk ishte një gjykim mbi luftën e UÇK-së apo mbi pavarësinë e Kosovës.
“Kjo çështje nuk ka të bëjë me pastërtinë e luftës çlirimtare të Kosovës. Kjo çështje nuk ka të bëjë me Kosovën e pavarur”, tha ai.
Për Hashim Thaçin, gjykata konstatoi se ai ishte një nga figurat kyçe në formulimin dhe zbatimin e qëllimit të përbashkët kriminal. Sipas trupit gjykues, Thaçi inkurajoi politikën kundër personave të konsideruar kundërshtarë, kishte dijeni për krime të kryera dhe nuk ndërmori masa për t’i parandaluar ose ndëshkuar.
Por gjykata shkoi edhe më tej, duke e lidhur Thaçin drejtpërdrejt me episode konkrete. Një prej tyre ishte rasti i Behajdin Hallaçit, i cili sipas gjykatës u mor në pranga nga Thaçi dhe Veseli dhe më pas u zhduk.
“Më 11 qershor 1998, Behajdin Hallaçi shkoi në shtabin e UÇK-së. Thaçi dhe Veseli e morën Behajdin Hallaçin në pranga. Ai nuk u pa më kurrë dhe trupi gjykues është i bindur se ai u vra”, deklaroi Smith.
Gjykata pretendoi gjithashtu se pas luftës Thaçi dhe Veseli tentuan të ndërhynin te familja e Hallaçit: “Për të fshehur përgjegjësinë, personat në fjalë ndërmorën masa të ndryshme. Pas luftës, Thaçi dhe Veseli u përpoqën t’i jepnin ryshfet familjes së tij, me qëllim që të hiqnin dorë nga kërkimi i së vërtetës.”
Ky rast ishte një prej elementeve mbi të cilat trupi gjykues mbështeti përfundimin për përgjegjësinë individuale të Thaçit. Sipas gjykatës, ai kishte dijeni për një numër të konsiderueshëm krimesh, veçanërisht keqtrajtime dhe vrasje, por nuk ndërmori masa për parandalimin apo ndëshkimin e tyre. Thaçi mori dënimin e njësuar prej 25 vjetësh burg.
Për Jakup Krasniqin, gjykata vlerësoi se ai përdori pozicionin e tij si zëdhënës i UÇK-së dhe komunikatat publike për të promovuar politikën e shënjestrimit të kundërshtarëve. Trupi gjykues tha se Krasniqi kishte dijeni për një numër krimesh, por nuk ndërhyri për t’i parandaluar apo ndëshkuar. Edhe Krasniqi u dënua me 25 vjet burg.
Për Kadri Veselin, gjykata konstatoi se ai luajti rol kyç në identifikimin dhe neutralizimin e personave që konsideroheshin të dyshimtë ose kundërshtarë dhe se kontribuoi në zbatimin e qëllimit të përbashkët. Edhe Veseli u lidh nga gjykata me rastin Hallaçi, ndërsa trupi gjykues tha se ai “mori pjesë dhe inkurajoi krimet”. Veseli u dënua me 18 vjet burg.
Ndërsa për Rexhep Selimin, gjykata konstatoi se pozita e tij institucionale i jepte më pak pushtet sesa tre të akuzuarve të tjerë, por se ai kishte dijeni për ndalimet, keqtrajtimet dhe vrasjet, mori pjesë në disa episode dhe nuk ndërmori masa për parandalimin ose ndëshkimin e krimeve. Sipas vendimit, Selimi mori pjesë edhe në arrestimin e 13 personave në Qirez. Ai mori dënimin më të ulët mes katër të akuzuarve, 13 vjet burg.
The Hague ruling created a clear division between the two main theses of the indictment. The court did not accept that the Prosecution had proven the existence of a widespread attack on the civilian population and, therefore, declared the four innocent of crimes against humanity. But it found that specific crimes committed during the conflict, arbitrary detention, cruel treatment, torture and murder, had been proven, as well as the criminal responsibility of the four former KLA leaders in relation to them./Lapsi.al
