Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e ka cilësuar Greqinë një aleat shumë të rëndësishëm të Shteteve të Bashkuara, duke vënë në dukje lidhjet e forta mes dy vendeve në fushën e sigurisë, mbrojtjes dhe ekonomisë. Rubio theksoi se SHBA-ja ka prani ushtarake në Greqi, ndërsa marrëdhëniet mes dy vendeve shtrihen edhe në bashkëpunimin ekonomik.
Mediat e huaja bëjnë me dije se ai pritet të zhvillojë takime në Athinë në kuadër të Dialogut Strategjik SHBA-Greqi, në një kohë kur vëmendja amerikane është e përqendruar te zhvillimet në Mesdheun Lindor. Në fokus të vizitës pritet të jenë edhe siguria rajonale, energjia dhe bashkëpunimi mes vendeve aleate.
Greqia luan një rol të rëndësishëm në infrastrukturën energjetike dhe në transportin e burimeve drejt Evropës, ndërsa bashkëpunimi SHBA-Greqi është zgjeruar edhe përmes nismave rajonale me Qipron dhe Izraelin. Një tjetër çështje e ndjeshme lidhet me marrëdhëniet greko-turke dhe ekuilibrat e sigurisë në rajon. Në këtë kuadër, Athina kërkon mbështetje për të drejtat e saj sovrane dhe për Republikën e Qipros, ndërsa mbeten në diskutim edhe çështje që lidhen me programin amerikan të avionëve luftarakë F-35 dhe masat ndaj Turqisë.
Marrëveshjet që Rubio do të nënshkruajë dhe programi i tij në Athinë
Raundi i 6-të i Dialogut Strategjik Greqi-SHBA, me një axhendë të gjerë dhe pjesëmarrjen e Sekretarit të Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, po zhvillohet të mërkurën në Athinë, duke mbledhur zyrtarë të lartë nga të dy vendet. Bisedimet do të mbulojnë gjithçka, nga zhvillimet rajonale dhe ndërkombëtare deri te mbrojtja, energjia, transporti detar, siguria, teknologjia, tregtia dhe investimet, në një periudhë trazirash të mëdha në Mesdheun Lindor dhe Lindjen e Mesme.
Prania e Marco Rubio në Athinë i jep një rëndësi të veçantë raundit të ri të bisedimeve. Sipas informacioneve, pala greke kërkon të nxjerrë në pah më tej rolin e Greqisë në sigurinë rajonale, ndërlidhjet energjetike dhe bashkëpunimin me SHBA-në në një gamë më të gjerë sektorësh. Konkretisht, pas takimit dypalësh të Ministrave të Punëve të Jashtme të Greqisë dhe SHBA-së, George Gerapetritis dhe Marco Rubio, në orën 09:00 të mëngjesit, dhe deklaratave të tyre për shtyp, të dy ministrat do të deklarojnë, në orën 10:00 të mëngjesit, fillimin e Raundit të 6-të të Dialogut Strategjik Greqi-SHBA.
Do të pasojë seanca e parë e Dialogut Strategjik në seancë plenare, në kontekstin e të cilit do të diskutohen zhvillimet kryesore rajonale dhe ndërkombëtare. Raundi i 6-të i Dialogut Strategjik Greqi-SHBA do të mbulojë një gamë të gjerë të bashkëpunimit dypalësh, me seanca pune individuale ku do të marrin pjesë zyrtarë të lartë nga të dy vendet.
Temat përfshijnë Çështjet Rajonale, Lidhjet Njerëzore me Njerëz, Zhvillimet Ndërkombëtare, Sigurinë dhe Zbatimin e Ligjit, Energjinë, Transportin Detar, Teknologjinë, Tregtinë dhe Investimet dhe Mbrojtjen. Ministri i Jashtëm Grek, George Gerapetritis, me Marcos Rubio nga takimi i tyre i mëparshëm
Në kuadër të Dialogut Strategjik, do të nënshkruhen:
- Rinovimi i Memorandumit të Mirëkuptimit mbi Vendosjen e Kufizimeve të Importit për Kategoritë e Materialit Arkeologjik dhe Etnologjik deri në shekullin e 15-të pas Krishtit
- Letër Qëllimi midis Greqisë dhe SHBA-së për vendosjen e bashkëpunimit midis Forcave të Armatosura Greke dhe Gardës Kombëtare të Floridës.
- Memorandum Mirëkuptimi (MM) për njohjen reciproke të Certifikatave të Kompetencës së Detarëve, në përputhje me Konventën Ndërkombëtare STCW 1978, me qëllim lehtësimin e punësimit dhe forcimin e bashkëpunimit dypalësh në fushën e arsimit detar.
Siç vënë në dukje burimet diplomatike, vizita e Sekretarit të Shtetit të SHBA-së në Athinë në këtë moment dhe mbajtja e Raundit të 6-të të Dialogut Strategjik konfirmojnë nivelin më të lartë dhe thellësinë strategjike të marrëdhënieve Greqi-SHBA, si dhe vullnetin e përbashkët për të thelluar më tej bashkëpunimin dypalësh në një gamë gjithnjë e në zgjerim sektorësh.
Ata nënvizojnë se në një periudhë sfidash gjeopolitike në rritje, paqëndrueshmërie dhe riorganizimesh, roli kyç i Greqisë si një partner strategjik i qëndrueshëm dhe i besueshëm i SHBA-së, një shtyllë stabiliteti dhe ofrues sigurie në Evropën Juglindore, Mesdheun Lindor dhe rajonin më të gjerë, po del në pah.
Kujtohet se Dialogu Strategjik Greqi-SHBA u përurua në vitin 2018 dhe përbën kornizën kryesore institucionale për monitorimin e rregullt dhe vlerësimin e përgjithshëm, si dhe për zhvillimin e mëtejshëm të bashkëpunimit dypalësh. Raundi i 5-të i Dialogut Strategjik Greqi-SHBA u mbajt në Uashington në shkurt 2024.
Interes personal
Raundi i 6-të i Dialogut Strategjik ishte planifikuar fillimisht për në dhjetor 2025, por zhvillimet në Venezuelë dhe më pas në Lindjen e Mesme, me luftën në Iran, çuan në shtyrje të vazhdueshme dhe mbajtja e tij tani tregon edhe dëshirën personale të Rubios për të ardhur në Greqi, madje edhe para zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA.
Kreu i Departamentit të Shtetit është një ekspert i shkëlqyer për çështjet rajonale dhe është ai që ka udhëhequr, që nga viti 2019, së bashku me senatorin demokrat Bob Menendez, në miratimin e legjislacionit të rëndësishëm të Aktit të Partneritetit të Sigurisë dhe Energjisë së Mesdheut Lindor, i cili ridizajnoi strategjinë amerikane për rajonin, duke theksuar aleancën e SHBA-së me Greqinë, Qipron dhe Izraelin, dhe Aktin e Mbrojtjes dhe Partneritetit Ndërparlamentar SHBA-Greqi (2021), i cili e çoi marrëdhënien greko-amerikane të mbrojtjes një hap më tej.
Zgjedhja personale e Sekretarit të Shtetit të SHBA-së për të ardhur në Greqi në një moment ndërkombëtar veçanërisht të vështirë dhe të rëndë për të tregon interesin e tij personal në rajon dhe marrëdhënien strategjike me Greqinë dhe është edhe më e rëndësishme, pasi Rubio nuk është një politikan i rastësishëm, por një figurë politike në vijën e parë, i cili aspiron të pretendojë një rol edhe më të rëndësishëm, ndoshta si kandidati i Partisë Republikane për të pasuar Donald Trump.
Stoku
Trashëgimia e viteve të fundit përfshin Marrëveshjen e Bashkëpunimit të Ndërsjellë në Mbrojtje (MDCA) Greqi-SHBA, versioni i rishikuar i së cilës u nënshkrua në vitin 2021 nga Nikos Dendias dhe Anthony Blinken dhe hyri në fuqi në vitin 2022. Gjithashtu, një nga tekstet e rëndësishme është letra e Pompeos (2020), e cila përfshinte, ndër të tjera, garancinë amerikane për sigurinë dhe prosperitetin e Greqisë.
Vizita e Rubios, e cila ka qenë në përgatitje për njëfarë kohe dhe ka qenë në qendër të komunikimeve të rregullta telefonike me George Gerapetritis, do të fillojë me takimin e tyre në Ministrinë e Punëve të Jashtme, ndërsa në të njëjtën kohë do të fillojë Dialogu Strategjik, koordinimi i të cilit do të jetë përgjegjësi e Zëvendësministres Alexandra Papadopoulou, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të ministrive kompetente për çështjet e bashkëpunimit dypalësh që do të jenë në fokus.
Marco Rubio do të pritet gjithashtu nga Kryeministri Kyriakos Mitsotakis për një shqyrtim të plotë të marrëdhënieve greko-amerikane dhe zhvillimeve rajonale, me theks në Lindjen e Mesme, Mesdheun Lindor, si dhe luftën në Ukrainë dhe Iran, me palën greke që kërkon riafirmimin nga kreu i Departamentit të Shtetit të rolit të Greqisë si një shtyllë stabiliteti dhe ofrues sigurie në rajon.
