Përcaktimi i kufirit detar mes Shqipërisë dhe Greqisë është një sagë e gjatë diplomatike dhe juridike, e cila ka ndikuar dhe vazhdon të ndikojë në thellësinë e marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve fqinje. Ajo çka filloi si një tentativë për të zgjidhur një çështje jetike për sovranitetin dhe interesat ekonomike të të dyja palëve, sot mbetet një pikë ngecjeje, e mbushur me paqartësi dhe sfida.
Në thelb, ngecja e kësaj çështjeje daton që nga viti 2010, kur Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë shpalli të papajtueshme me Kushtetutën Marrëveshjen e vitit 2009 mbi Delimitimin e Zonave Detare, të nënshkruar nga qeveritë e asaj kohe. Ky vendim, i marrë pas një serie debatesh të ashpra publike dhe politike, shënoi një kthesë kyçe, duke e kthyer dosjen në pikën zero dhe duke ndërlikuar ndjeshëm çdo përpjekje të mëtejshme.
Arsyet e thella të këtij vendimi kishin të bënin me pretendimet për shkelje procedurale dhe thelbësore në mënyrën e negociimit dhe në përmbajtjen e vetë marrëveshjes, duke ngritur shqetësime se Shqipëria mund të kishte humbur territor detar. Pas këtij momenti, palët kanë bërë disa përpjekje për të rinisur bisedimet, duke përfshirë edhe propozimin për t'iu drejtuar Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë në Hagë.
Mirëpo, edhe kjo rrugë, e konsideruar si opsioni më i arsyeshëm për të zgjidhur mosmarrëveshje të tilla në bazë të së drejtës ndërkombëtare, ka ngecur. Pengesat kryesore kanë qenë mungesa e një marrëveshjeje dypalëshe për formulimin e saktë të pyetjeve që do t'i parashtrohen gjykatës, si dhe vullneti politik për të avancuar me këtë hap, duke pasur parasysh edhe presionet e brendshme politike në të dy vendet.
Për Shqipërinë, çështja e kufirit detar nuk është thjesht një detaj gjeografik, por lidhet drejtpërdrejt me sovranitetin, me zonat e saj ekskluzive ekonomike (ZEE) dhe me mundësitë e shfrytëzimit të burimeve natyrore detare. Nga ana tjetër, Greqia, duke qenë një fuqi detare me interesa të thella në Mesdhe, kërkon gjithashtu një zgjidhje që përputhet me interpretimet e saj të Konventës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtën e Detit (UNCLOS) dhe interesave të saj kombëtare.
Situata aktuale karakterizohet nga një status quo e cila mban pezull një dimension të rëndësishëm të marrëdhënieve shqiptaro-greke. Përderisa nuk ka një marrëveshje për t'iu drejtuar Hagës apo një rikuperim të dialogut bilateral në nivele thelbësore, çështja do të vazhdojë të mbetet një barrë dhe një pengesë për zhvillimin e plotë të bashkëpunimit mes dy vendeve, si në aspektin ekonomik, ashtu edhe në atë politik dhe strategjik rajonal.
Zgjidhja e kësaj çështjeje kërkon jo vetëm guxim politik dhe angazhim diplomatik, por edhe një qasje të bazuar fort në të drejtën ndërkombëtare dhe në parimet e fqinjësisë së mirë, me synimin për të garantuar interesa të drejta dhe të balancuara për të dyja palët.
