Nga "The Objective"/ Në fillim të vitit 2020, Saimir Sula, një shtetas shqiptar, mbërriti në Barcelonë, ku u vendos me motrën e tij Majlindën, e cila jetonte tashmë në kryeqytetin katalanas, me shpresën për të gjetur punë dhe për të filluar një jetë të re. Ai filloi të shiste suvenire për turistët në “Las Ramblas” dhe më pas aplikoi për leje qëndrimi në Spanjë për të punuar si mbledhës frutash sezonale. Në maj të atij viti, në kulmin e pandemisë, ai u shtrua në spital me ethe. Pak më vonë, motra e tij mori telefonatën e tij: "Eja shpejt se po më vrasin". Ishte 9 maj, ditëlindja e Majlindës.
Kur gruaja mbërriti në qendrën mjekësore, vëllai i saj kishte vdekur tashmë pasi fillimisht rezultoi negativ për COVID-19, më pas u përpoq të largohej nga spitali në gjendje të shqetësuar dhe më në fund u mbajt i ndaluar nga rojet. Trupi i tij u riatdhesua në Shqipëri, ku ekspertët mjeko-ligjorë zbuluan se i mungonte zemra. Raporti i autopsisë nuk përmendi asnjë heqje organi. 6 vjet më vonë, familja është ende duke pritur përgjigje.
Hetimi nga gjykatat e Barcelonës u mbyll pasi nuk u gjetën parregullsi ose lidhje shkakësore midis plagëve në trup dhe vdekjes së viktimës. Megjithatë, Prokuroria Publike e Tiranës po mban të hapur një çështje për trafik organesh, të cilën ende nuk e ka mbyllur, pasi nuk ka marrë 14 provat e kërkuara nga Spanja në letra të ndryshme porosish. Këto përfshijnë pamje nga kamerat CCTV të spitalit dhe deklaratat e dëshmitarëve nga rojet e sigurisë që e ndaluan atë para vdekjes së tij, mjekët e pranishëm dhe ekspertët mjeko-ligjorë që kryen autopsinë fillestare. Media spanjolle “The Objective” ka siguruar akses në dokumentet gjyqësore në të dy vendeve. Pas vitesh këmbënguljeje nga familja, Shqipëria mori një zemër në korrik 2023, me një datë vdekjeje 22 prill 2020. Për momentin, organi nuk ka qenë në gjendje të identifikohet përmes një testi ADN-je, për shkak të vështirësive teknike të shkaktuara nga fakti se ai mbërriti në formaldehid, diçka që, sipas familjes së të ndjerit, dëmtoi materialin gjenetik dhe përbënte shkelje të procedurave të përcaktuara.
“Në Institutin e Toksikologjisë dhe Shkencave Ligjore, ata e dinë që ne duam ADN-në, dhe po e ruajnë atë në formaldehid?” - tha për “The Objective” Carlos Sardinero, avokati i familjes Sula . “Kemi një zemër që u nda nga trupi pa i informuar ekspertët mjeko-ligjorë shqiptarë. Kjo u zbulua kur trupi i Saimirit u riatdhesua. Na u deshën muaj për të gjetur zemrën, zemra e supozuar u shfaq dhe gjykata e shkallës së parë [në Barcelonë] nuk lejoi testimin e ADN-së pavarësisht faktit se gjurmueshmëria ishte prishur, dhe nuk na u lejua të merrnim pamjet e kamerave të sigurisë për të parë nëse masat e kufizimit ishin proporcionale”, pohon ai.
Deri më tani, ekzaminime mjeko-ligjore janë kryer në Barcelonë, Tiranë dhe Bruksel. Avokati thekson se raporti i parë thotë se “agjitacioni dhe kufizimet ndikuan në rezultate” dhe përshkruan një bllokim të lehtë arterial që nuk shfaqet në analizën e fundit në Belgjikë. Burime të tjera pranë çështjes sugjerojnë se një gabim në etiketimin administrativ të kufomës në mes të pandemisë mund të ketë çuar në humbjen e organit.
“Spitali del Mar” në Barcelonë nuk kryen transplante zemre, një operacion kompleks që kryhet vetëm nga disa salla operacioni. Zëdhënësit e tij përsëritën ngushëllimet e tyre familjes dhe, në përgjigje të pyetjeve për këtë lajm, theksuan se spitali ka bashkëpunuar plotësisht me kërkesat e marra nga hetimi policor dhe gjyqtarët që trajtojnë çështjen, e cila është rrëzuar në të gjitha nivelet, një vendim që “Spitali del Mar” e pranon. Për më tepër, spitali nuk ka marrë asnjë kërkesë për informacion ose deklarata nga stafi i tij direkt nga sistemi i drejtësisë shqiptare.
Letër-porositë kalojnë nëpër autoritetet gjyqësore të të dy vendeve dhe disa zyra qeveritare. Ministria spanjolle e Drejtësisë ka deklaruar: “Lidhur me procedurat ligjore në Shqipëri për një vepër të mundshme penale të trafikimit të organeve, të lidhur me zhdukjen e zemrës së Saimir Sulës pas vdekjes së tij në një spital të Barcelonës në vitin 2020, mund të konfirmojmë se të gjitha letërporositë ndërkombëtare (IRG) të marra në lidhje me këtë çështje u përpunuan nga Spanja.”
Sipas qendrës mjekësore, "masat e përmbajtjes po kryhen brenda kuadrit të ligjit në fuqi dhe duke marrë parasysh zbatimin e forcës minimale të nevojshme dhe të domosdoshme, duke e përshtatur atë për të garantuar sigurinë dhe duke ndjekur parimin e proporcionalitetit për të zvogëluar dëmin e mundshëm". Shërbimi i sigurisë i është besuar kompanisë Sabico, përfaqësuesit e së cilës kjo gazetë është përpjekur pa sukses të kontaktojë. Nga ana e saj, Prokuroria e Tiranës ka refuzuar të japë detaje të hetimit me urdhër të Prokurorit të Përgjithshëm të Shqipërisë, Olsian Çela . "Prokurori i Përgjithshëm ka vendosur të mos e zhvillojë intervistën për shkak të ndjeshmërisë së çështjes", shpjegoi një zyrtar i institucionit.
“Dyshoj se Spanja dëshiron ta hetojë këtë rast, i cili ndodhi gjatë pandemisë. Shumë familje mund të hapin raste të tjera në vend për shkak të kësaj situate në spitale. Ata kanë frikë”, dyshon Klodiana Lala , një gazetare investigative për News 24. Edhe pse pranon se “sistemi gjyqësor këtu është i mbingarkuar”, ajo beson se “problemi kryesor” që e pengon drejtësinë shqiptare të mbyllë çështjen gjashtë vjet më vonë është “se Spanja nuk dëshiron ta hetojë këtë rast”. “Nëse do të donin, ata mund të formonin një ekip të përbashkët hetimor midis dy vendeve.”
“Pse nuk ka kamera? Pse nuk kanë ardhur mjekët të dëshmojnë para gjyqtarit?” pyet gazetarja, e cila kujton se në raste të tjera që përfshijnë të dy kombet ka pasur bashkëpunim të qetë, por në këtë rast, nuk ka qenë e mundur që gjykata të marrë deklarata nga «njerëzit e fundit që e panë Saimirin”. Ajo sqaron se nuk ka prova që qeveria e Pedro Sánchez - e cila është politikisht e lidhur me atë të Edi Ramës - ka ushtruar presion mbi këtë të fundit, as që ministrat shqiptarë kanë ushtruar presion mbi gjykatat nga ana tjetër: qeveria e republikës ballkanike “ka hezituar” brenda vendit, por publikisht është përpjekur të projektojë imazhin se po i jep përparësi çështjes, thekson Lala.
“Kam shërbyer si Ministër dhe Zëvendësministër i Drejtësisë i Shqipërisë për tetë vjet dhe gjithmonë kemi pasur bashkëpunim të shkëlqyer me Prokurorinë Publike Spanjolle dhe gjykatat spanjolle”, vëren Eduard Halimi , një avokat i njohur si me ligjin shqiptar ashtu edhe me çështjen, pasi është një nga avokatët që ka përfaqësuar familjen. Avokati shpjegon ekzistencën e marrëveshjeve dypalëshe, qëllimi i të cilave është të “lehtësojnë” dhe “jo të pengojnë” hetimet.
Republika ballkanike, e cila aspiron të anëtarësohet në Bashkimin Evropian, ka "shumë probleme, dhe një prej tyre është, sigurisht, pavarësia gjyqësore", vëren juristi. Kjo është diçka që BE-ja u përpoq pa sukses ta zgjidhë përmes reformës. Ai beson se, përtej procedurave të hapura nga Zyra e Prokurorit Publik në Tiranë, "duhet të kryhet një hetim në Spanjë", megjithëse dyshon se kjo do të ndodhë për shkak të frikës nga kërkesat e mundshme për kompensim. Ai shpjegon se vendi i tij është palë në traktate të shumta që e përafrojnë ligjin e saj me ligjin evropian. Megjithatë, sistemi i saj ligjor ka një veçanti: nuk ka statut kufizimi për hetimin e një krimi, përveç nëse një person specifik identifikohet si i dyshuar, gjë që shpjegon pse disa procedura, si kjo, mund të zvarriten për kaq gjatë.
“Sa e vështirë është të bësh një test ADN-je - një test i lehtë, i lirë dhe i shpejtë - në gjashtë vjet?” - pyet Majlinda Sula , motra e Saimirit. “I kërkoj z.[Félix] Bolaños dhe Pedro Sánchez të mos heshtin dhe të kërkojnë nga mjeku ligjor të dëshmojë. Ai e di tashmë se çfarë i ka ndodhur zemrës së Saimirit dhe duhet të dëshmojë para gjyqtarit”, - vazhdon ajo, dhe i kërkon sistemit të drejtësisë “të rihapë çështjen në Spanjë dhe të vazhdojë me testin e ADN-së duke përdorur mostrën që, sipas ligjit, është e ngrirë në Institutin Kombëtar të Toksikologjisë dhe Shkencave Ligjore në Barcelonë”.
“Ata po fshehin diçka. Është e qartë se kanë bërë çmos për të fshehur të vërtetën: Saimiri është varrosur pa zemër dhe zemra që e kanë ruajtur në frigorifer vdiq më 22 prill, ndërsa Saimiri vdiq më 9 maj. Vetëm ADN-ja mund të verifikojë nëse është e tija. Faktet flasin vetë”, pohon ajo.
Dhe përfundon: “Është një test i domosdoshëm për hetimin dhe mohimi i tyre më lë me dyshime. Familja nuk mund të vazhdojë ta durojë këtë torturë psikologjike”. ©Përgatiti në shqip LAPSI.al
