Flash

Kur një fjali në studio kushton 100 mijë lekë

Gjashtë vendime të firmosura nga AMA më 30 tetor, për shkelje të pretenduara të standardeve etike dhe transmetim të deklaratave që, sipas autoritetit, nxisin urrejtjen apo justifikojnë dhunën. Gjobat kanë hapur debat mbi kufijtë e lirisë së shprehjes dhe përgjegjësinë e televizioneve, ndërsa gazetarët i shohin ato si një formë presioni që rrezikon të nxisë vetëcensurën në studio dhe redaksi.

20:47 Gisela Troplini

“Diktatori Trump” dhe 100 000 fjalë të tjera “të ndaluara” në tastierën e iPhone 

Lapsi.al 6 November 2026

“Diktatori Trump” dhe 100 000 fjalë të tjera

Apple mban një listë të pabotuar me dhjetëra mijëra fjalë dhe fraza në gjuhë të ndryshme që tastiera e iPhone shmang sugjerimet gjatë plotësimit automatik të tekstit ose rrëshqitjes me gisht. Ekzistenca e listës, e cila përfshin gjithçka, nga shprehjet vulgare deri te frazat me ngarkesë politike, u zbulua nga një studiues i pavarur.

Kjo nuk përbën ndalim për përdorimin e fjalëve. Pronarët e iPhone mund të shkruajnë çfarë të duan në mesazhe dhe email-e. Megjithatë, fjalë të caktuara nuk shfaqen, në shumicën e rasteve, në sugjerimet e tastierës, edhe kur përdoruesi përpiqet t'i formojë ato me funksionin e parashikimit automatik.

Sipas studiuesit Derek Kaufman, i cili zbuloi listën, Apple nuk e ka bërë publike ekzistencën e saj apo kriteret me të cilat zgjedh fjalët që ajo përfshin.

Shumica dërrmuese e fjalëve dhe frazave në listë lidhen me fyerje, sharje, drogë, seks ose dhunë. Megjithatë, ato përfshijnë edhe terma politikisht të ndjeshëm, siç janë "diktatori Trump" dhe "i përgjumuri Joe", të cilat i referohen përkatësisht Donald Trump dhe ish-Presidentit të SHBA-së Joe Biden.

Kur u kontaktua nga Reuters, Apple nuk komentoi mbi gjetjet e Kaufman dhe as nuk dha detaje mbi madhësinë dhe përmbajtjen e listës. Megjithatë, tha se përdoruesit mund të shkruajnë gjithmonë fjalët dhe frazat që duan, duke anashkaluar sugjerimet e tastierës. Tha se funksioni është projektuar për të shmangur sugjerimet që mund të konsiderohen fyese ose të papërshtatshme.

Lista përfshin, ndër të tjera, frazat "konspiracion i krahut të djathtë", "pavarësia tibetiane" dhe "Irlanda e bashkuar". Përjashtimet ndryshojnë sipas gjuhës. Në gjuhën hindi, për shembull, tastiera nuk lejon shkrimin me rrëshqitje të frazave të tilla si "Modi mburravec" dhe "Rahul është Pappu" (nga Pappu, një emër zvogëlues indian), përshkrime fyese që synojnë përkatësisht kryeministrin indian Narendra Modi dhe kundërshtarin e tij kryesor politik Rahul Gandhi.

Në mënyrë të ngjashme, sipas Kaufman, përdoruesit që flasin frëngjisht nuk mund ta shkruajnë me rrëshqitje frazën "emigracion tepër i lartë", ndërsa fjalët hebraike që korrespondojnë me frazën "territore të pushtuara" nuk mbështeten nga kjo veçori. "Çdo gjuhë kryesore ka versionin e vet të kësaj liste", vuri në dukje studiuesi.

Ai pranon se Apple ka arsye për të parandaluar shfaqjen automatike të disa mesazheve të pahijshme ose sloganeve fyese, por thekson se zbatimi është i paqëndrueshëm. Për shembull, fraza "lexo materiale pornografike" mund të formohet normalisht, ndërsa shtimi i fjalës "homoseksual" parandalon që ajo të shtypet automatikisht.

"Kjo është një formë shumë e butë censure. Megjithatë, në shkallën në të cilën vepron Apple, edhe një ndërhyrje kaq delikate mund të ketë një ndikim të rëndësishëm", vuri në dukje Kaufman.

Kaufman tha se e zbuloi listën në shtator kur vuri re se funksioni i shkrimit me rrëshqitje kishte vështirësi me fraza të caktuara, të tilla si "djalë i keq" dhe "burrë i bardhë", ndërsa funksiononte mirë me fraza të ngjashme si "vajzë e keqe" dhe "burrë i zi".

Ky vëzhgim e çoi atë në kërkime të mëtejshme. Me ndihmën e mjeteve Codex të OpenAI dhe Claude Code të Anthropic, ai kërkoi shkakun e mosfunksionimit dhe përfundimisht gjeti një drejtori të gjerë të fshehur thellë brenda sistemit operativ të Apple.

Numri i fjalëve dhe frazave varet nga mënyra se si numërohen dhe variacionet e tyre të ndryshme, por sipas tij, një vlerësim konservator e vlerëson totalin në rreth 100,000 , pa llogaritur karakteret kineze. ©LAPSI.al

Të këshilluara

Zhiva, rreziku pas shkëlqimit

Një termometër thyhet në shtëpi. Pikëzat e argjendta shpërndahen në dysheme dhe mbetjet përfundojnë në kosh. ...

15:27

ide

Mbi kufinjtë politikë të protestës sociale

E vetmja mënyrë për ta vrarë potencialin e protestës sociale është nëpërmjet llogjikës së vjetër politike se qelbësira në pushtet rrëzohet vetëm me një aleancë të madhe qelbësirash në opozitë

09:48 Blendi Kajsiu

MOTI TIRANA

7°c

KËMBIMI EURO

90.84

aktuale

Ndiqe Lapsin edhe në

Me interes nga publiku

Me sytë katër

PAPARAZZI