Plani inovativ i kancelarit gjerman Friedrich Merz për t’i dhënë Ukrainës “anëtarësim të asociuar” në Bashkimin Evropian është vlerësuar në Bruksel, me pyetje të ngritura në lidhje me ligjshmërinë, fizibilitetin dhe implikimet politike të tij.
Në një letër drejtuar kolegëve të tij udhëheqës, Merz propozon një status të përshtatur që do t’i jepte Ukrainës akses në organet vendimmarrëse pa të drejtë vote ose portofol dhe në disa programe të financuara nga BE-ja në një bazë “hap pas hapi”.
Ai gjithashtu parashikon që Kievi të jetë në gjendje të kërkojë ndihmë nga shtetet e tjera anëtare në rast të një agresioni të armatosur nëpërmjet Nenit 42.7 të traktateve të BE-së. Kjo, argumenton ai, do të krijonte një “garanci të konsiderueshme sigurie” për të penguar Rusinë.
“Tani është koha për të ecur me guxim përpara me integrimin e Ukrainës në BE përmes zgjidhjeve inovative si hapa të menjëhershëm përpara”, u thotë Merz kolegëve të tij.
Në Bruksel, letra e Merz tërhoqi vëmendjen dhe shkaktoi habi mes përpjekjeve të vazhdueshme për të hequr veton e Hungarisë ndaj pranimit të Ukrainës deri në kohën kur 27 udhëheqësit do të takohen në qershor.
Shtytja e tij u krahasua me artikullin e opinionit që kancelari shkroi vitin e kaluar, duke mbështetur përdorimin e aseteve të palëvizshme të Rusisë për të financuar të ashtuquajturën kredi dëmshpërblimi për Ukrainën. Artikulli tronditi Brukselin dhe projekti i guximshëm përfundimisht dështoi.
Letra është “një deklaratë mjaft e nxituar dhe jo shumë e koordinuar mirë. Koha është e çuditshme, veçanërisht pasi në qershor do të kemi lajme të mira me hapjen e klasterit, kështu që kjo letër është paksa e habitshme”, tha një diplomat, duke paralajmëruar për skepticizëm të përhapur.
“Duhet t’i bëjmë gjërat ndryshe. Vërtet ka një afat kohor, me horizontin e qershorit, dhe ka një metodë. Gjërat do të ecin përpara.”
Një diplomat i dytë hodhi dyshime serioze mbi pohimin e Merz se “anëtarësimi i asociuar” nuk do të kërkonte ndryshimin e traktateve të BE-së, vetëm vullnet të fortë politik.
“Nuk e kuptoj se si mund të funksionojë kjo nga një këndvështrim ligjor. Do të duhej të ndryshonit traktatet për këtë. Të shoqërosh anëtarët me të gjitha institucionet nëpërmjet marrëveshjeve politike? Nuk e shoh,” tha diplomati.
Një diplomat i tretë tha se në letër, “disa ide janë më të mira se të tjerat”, ndërsa një i katërt vuri në dukje se debati i vërtetë midis shteteve anëtare ende nuk kishte filluar.
