Ish-sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Anders Fogh Rasmussen, ka bërë thirrje për krijimin e një aleance të re europiane të mbrojtjes, duke argumentuar se NATO në formën aktuale nuk është më e mjaftueshme, ndërsa po shtohen dyshimet mbi garancitë e sigurisë nga SHBA.
“Ajo që po shohim tani është shpërbërja e NATO-s dhe kjo është e rrezikshme”, tha Rasmussen për WELT, pjesë e të njëjtit rrjet mediatik me Politico, Axel Springer Global Reporters Network. “Presidenti Trump ka ngritur kaq shumë dyshime mbi angazhimin e tij ndaj Nenit 5 dhe mbrojtjes së Europës, sa për europianët mund të ketë vetëm një përfundim: ne duhet të qëndrojmë në këmbët tona dhe të jemi në gjendje të mbrojmë vetë kontinentin tonë.”
Rasmussen propozoi krijimin e një “koalicioni të formalizuar të të gatshmëve”, një grup vendesh europiane të gatshme dhe të afta për të organizuar mbrojtjen e kontinentit në mënyrë të pavarur.
“As BE-ja dhe as NATO aktualisht nuk janë të përshtatshme për të forcuar një shtyllë europiane brenda aleancës”, tha ai, duke argumentuar se Europa ka nevojë për “plane të reja mbrojtjeje dhe kapacitete të reja ushtarake” dhe se duhet “të rrisë prodhimin e armëve dhe municioneve”.
Këto deklarata vënë në pikëpyetje në mënyrë efektive nëse planet ekzistuese rajonale të mbrojtjes së NATO-s, që përbëjnë bazën operative të angazhimeve të Nenit 5 për mbrojtjen kolektive, mbeten të zbatueshme në rast të një reduktimi të përfshirjes amerikane.
Sipas propozimit të Rasmussen, pjesëmarrja në aleancën e re do të kufizohej vetëm për vendet që plotësojnë kritere të rrepta.
“Vendet e NATO-s që përmbushin objektivin e shpenzimeve prej 5 për qind për mbrojtjen duhet të jenë në gjendje të marrin pjesë, të angazhohen për një garanci sigurie të ngjashme me Nenin 5 dhe të parandalojnë që shtete individuale të bllokojnë operacionet ushtarake”, tha ai. “Dhe duhet të ekzistojë një mekanizëm për përjashtimin e anëtarëve që nuk i plotësojnë këto kushte.”
Megjithatë, Rasmussen tha se NATO do të vazhdojë të luajë një rol qendror.
“Unë ende besoj se NATO do të mbetet gurthemeli i mbrojtjes sonë dhe se garancia përfundimtare e sigurisë është ombrella bërthamore amerikane”, tha ai. Por “mbrojtja konvencionale është diçka që ne europianët duhet të jemi në gjendje ta sigurojmë vetë.”
Ai kërkoi gjithashtu që Ukraina të integrohet në arkitekturën e ardhshme europiane të sigurisë si anëtare e plotë e aleancës së re të propozuar.
“Po shohim gjithashtu sa shpejt Ukraina po zhvillon armë dhe municione të reja”, tha Rasmussen. “Ne kemi nevojë për të si një mburojë kundër Rusisë.”
Rasmussen, i cili ndodhej në Berlin për takime me liderë politikë, tha se e kishte diskutuar idenë, por ende nuk kishte marrë mbështetje të qartë.
“Po, po zhvilloj shumë diskutime. Deri tani nuk kam një angazhim të prerë. Por dikush duhet ta vërë këtë çështje në lëvizje.”
Ai shtoi se do ta “mirëpriste shumë” nëse kancelari gjerman Friedrich Merz, së bashku me presidentin francez Emmanuel Macron, kryeministrin britanik Keir Starmer dhe kryeministren italiane Giorgia Meloni, të merrnin drejtimin e nismës.
Thirrja e Rasmussen përbën një ndryshim të rëndësishëm për një politikan që për vite është identifikuar me lidhjet e forta transatlantike. Si kryeministër i Danimarkës, ai mbështeti luftën e udhëhequr nga SHBA në Irak dhe si kreu i NATO-s mbrojti vazhdimisht rolin udhëheqës amerikan brenda aleancës.
Ndryshimi i kursit, tha ai, nuk ka ardhur lehtë.
“Shumë e dhimbshme”, u përgjigj Rasmussen kur u pyet se si ndihej duke rimenduar sigurinë europiane praktikisht pa Uashingtonin. “Që nga fëmijëria ime, kam admiruar Shtetet e Bashkuara dhe i kam parë si liderin natyror të botës së lirë.”
Por, shtoi ai, “ne duhet të përshtatim mendimin tonë strategjik dhe të reduktojmë varësinë nga njerëzit e fortë të kësaj bote, nga Trump, Putin dhe Xi Jinping.”
Për një kohë shumë të gjatë, “ne europianët jemi mbështetur tek energjia e lirë nga Rusia, mallrat e lira nga Kina dhe siguria e lirë nga Shtetet e Bashkuara. Ky model nuk funksionon më.”/ Përkthyer nga Politico.eu
