Shefja e politikës së jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, ka paralajmëruar se Evropa duhet të ndërmarrë hapa urgjentë për të forcuar mbrojtjen e saj dhe për ta bërë NATO-n më evropiane, në një kohë kur marrëdhëniet transatlantike me Shtetet e Bashkuara janë tronditur ndjeshëm.
Duke folur në një konferencë për mbrojtjen, Kallas tha se SHBA-ja do të mbetet partnere dhe aleate e Evropës, por theksoi se asnjë fuqi e madhe nuk e ka siguruar ndonjëherë mbijetesën e saj duke u mbështetur plotësisht te të tjerët.
Sipas saj, nën administratën e presidentit Donald Trump, Evropa nuk është më qendra kryesore e vëmendjes së Uashingtonit dhe ky ndryshim është strukturor, jo i përkohshëm.
Tensionet mes SHBA-së dhe Evropës u përshkallëzuan pas deklaratave të Trump për marrjen e Groenlandës, territor gjysmë-autonom i Danimarkës, si dhe kërcënimeve për vendosjen e tarifave ndaj aleatëve evropianë.
Deklaratat e Kallas vijnë pas komenteve të sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, i cili tha se evropianët “duhet të vazhdojnë të ëndërrojnë” nëse mendojnë se mund të mbrohen pa SHBA-në. Këto komente u kundërshtuan ashpër nga ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, i cili theksoi se Evropa mund dhe duhet të marrë kontrollin e sigurisë së saj përmes një shtylle evropiane të NATO-s.
Ndërkohë, Komisioneri i Mbrojtjes i BE-së, Andrius Kubilius, deklaroi se SHBA-të presin që evropianët të marrin më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e kontinentit, pasi prania amerikane në Evropë pritet të zvogëlohet. Ai e përshkroi Evropën si “një gjigant në gjumë” që duhet të zgjohet dhe të ndërtojë pavarësinë e saj në mbrojtje pa vonesa.
Vitin e kaluar, vendet anëtare të NATO-s u zotuan të rrisin shpenzimet e mbrojtjes deri në 5% të PBB-së deri në vitin 2035, ndërsa Rutte paralajmëroi se një Evropë plotësisht e pavarur do të kërkonte shpenzime edhe më të larta dhe kapacitete bërthamore.
Në sfond të këtyre zhvillimeve mbetet lufta në Ukrainë dhe përplasja me Rusinë, e cila vazhdon ta shohë zgjerimin e NATO-s si kërcënim. Megjithëse anëtarësimi në NATO është pjesë e kushtetutës së Ukrainës, gjasat për anëtarësim të shpejtë të Kievit në aleancë konsiderohen të vogla.
