Presidenti amerikan Donald Trump e përshkroi planin e tij për t’i dhënë fund luftës në Gaza si potencialisht “një nga ditët më të mëdha në historinë e civilizimit” dhe si mundësi për “paqen e përjetshme në Lindjen e Mesme”. Retorika ishte tipike për stilin e tij, por propozimi 20-pikësh, i prezantuar në Shtëpinë e Bardhë gjatë takimit me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, përbën një hap të rëndësishëm diplomatik, edhe pse jo aq madhështor sa e paraqiti Trump.
Plani sinjalizon një zhvendosje të administratës Trump mbi të ardhmen pas luftës në Gaza dhe vendos më shumë presion se më parë ndaj Netanyahut për të pranuar një marrëveshje. Por nëse mund të kthehet në realitet, kjo varet nga faktorët e zakonshëm: nëse si Netanyahu, ashtu edhe udhëheqja e Hamasit, shohin më shumë fitime në përfundimin e luftës sesa në vazhdimin e saj.
Reagimi i Hamasit ende nuk është i qartë. Një përfaqësues i grupit sugjeroi se kushtet nuk mbronin mjaftueshëm interesat palestineze dhe pa garanci për tërheqjen e Izraelit nga Gaza, ata nuk do ta pranonin planin. Nga ana tjetër, Netanyahu deklaroi pranimin e Izraelit për 20 parimet e Trump, edhe pse aleatë të tij në krahun e djathtë ekstrem i hodhën poshtë disa prej tyre.
Megjithatë, pranim i parimeve nuk do të thotë automatikisht fund i luftës. Kundërshtarët e brendshëm të Netanyahut e akuzojnë se prish marrëveshjet që rrezikojnë mbijetesën e tij politike. Për këtë arsye, plani mund të mos jetë i mjaftueshëm për të sjellë zgjidhjen që kërkon Trump.
Një kornizë, jo një marrëveshje e plotë
Plani mbetet një kornizë negociatash, jo një plan i detajuar paqeje. Trump e quajti një seri “parimesh”, të ngjashme me kornizën e shpallur nga Joe Biden në maj 2024 për një armëpushim të fazuar. Ajo kërkon:
-
ndalim të luftimeve,
-
tërheqje të kufizuar të forcave izraelite,
-
lirimin e pengjeve nga Hamasi, ndjekur nga lirimi i qindra të burgosurve palestinezë nga Izraeli,
-
krijimin e një administrate teknokrate lokale në Gaza, e mbikëqyrur nga një “Bord Paqeje” i drejtuar nga Trump dhe me anëtar ish-kryeministrin britanik Tony Blair, që do të ketë bazë në Egjipt.
Lexo më tej: Ky është plani i Trump për t’i dhënë fund luftës në Gaza dhe roli i Tony Blair
Anëtarët e Hamasit që pranojnë bashkëjetesën paqësore dhe dorëzimin e armëve do të përfitojnë amnisti; të tjerët do të internohen. Një forcë ndërkombëtare sigurie, e udhëhequr nga SHBA dhe vendet arabe, do të marrë kontrollin mbi rendin në Gaza.
Çështja e shtetësisë palestineze
Plani përmend shtetin palestinez vetëm në terma të paqartë: nëse Autoriteti Palestinez reformohet, atëherë “mund të krijohen kushtet për një rrugë drejt vetëvendosjes dhe shtetësisë”. Vendet arabe e shohin këtë si një përparim të rëndësishëm krahasuar me planin e shkurtit, kur Trump propozoi zhvendosjen e detyruar të banorëve dhe ndërtimin e një “riviera” artificiale.
Plani përfshin gjithashtu një pikë kyçe për arabët: “Izraeli nuk do ta pushtojë apo aneksojë Gazën”, megjithëse nuk ka një zotim të ngjashëm për Bregun Perëndimor.
Netanyahu, nga ana e tij, e sheh kornizën në përputhje me objektivat e tij: Hamas i çarmatosur, Gaza e demilitarizuar dhe pa krijimin e një shteti palestinez. Por mbetet e paqartë nëse partnerët e tij qeverisës do të pranojnë pikat për çarmatim dhe shtetësi.
Ndërmjetës dhe tensione të reja
Plani është frymëzuar nga propozimet e mëparshme, si ai franko-saudit i korrikut dhe idetë e Tony Blair. Ai u hartua nga i dërguari i Trump Steve Witkoff dhe dhëndri i tij Jared Kushner, në konsultim me Izraelin, vendet evropiane dhe arabe, përfshirë Katarin dhe Egjiptin.
Lexo më tej: Çfarë po “gatuan” Luis Enrique për të sfiduar Inter: një vorbull futbolli hiperteknik
Në një moment domethënës, Trump e bindi Netanyahun të kërkojë falje nga Katari për bombardimin e fundit në Doha, gjë që pritet ta rikthejë Katarin si ndërmjetës.
Ndërkohë, në terren, bombardimet izraelite mbi Gazën u intensifikuan, me një divizion të tretë të blinduar të dërguar në qytet. Hamasi, nga ana e tij, deklaroi përgatitjen për një “betejë vendimtare” me rreth 5,000 luftëtarë.
Një rrugë e gjatë përpara
Bashkimi Evropian dhe vendet arabe kanë shtyrë për një zgjidhje diplomatike, ndërsa izolimi ndërkombëtar i Izraelit thellohet dhe Netanyahu përballet me një urdhër arresti nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për krime lufte. Ata e shohin këtë kornizë si një mënyrë për të rikthyer negociatat dhe për të ruajtur shpresën për një zgjidhje me dy shtete në të ardhmen.
Por, për momentin, plani i Trump është vetëm një kornizë që kërkon javë, në mos muaj, negociata të vështira për t’u kthyer në atë që presidenti amerikan e paraqet si objektivin final: një fund i plotë i luftës.
©LAPSI.AL
