Presidenti Joe Biden ka miratuar dërgimin e minave tokësore kundër personelit në Ukrainë, pasi ai kërkon të rrisë mbështetjen për Kievin në ditët e tij të fundit në detyrë. Kjo vjen pasi SHBA-ja lejoi forcat ukrainase të qëllonin në objektiva thellë brenda territorit rus me armë të prodhuara amerikane si raketat ATACMS.
Ndërsa një zyrtar amerikan tha se Uashingtoni ka autorizuar tani sigurimin e minave tokësore kundër personelit, të cilat kanë një histori të gjatë dhe të diskutueshme. Përdorimi i tyre është i ndaluar nga më shumë se 150 vende por veçanërisht jo nga SHBA dhe Rusia.
Cilat janë minat tokësore kundër personelit?
Minat tokësore janë eksplozivë që fshihen në tokë dhe janë projektuar të shpërthejnë kur forcat armike kalojnë mbi ose pranë tyre. Disa janë ndërtuar për të shkatërruar automjete të blinduara (mina antitank) ndërsa të tjerat janë ndërtuar për të lënduar trupat e armikut (mina kundër personelit).
Ato mund të përdoren për një sërë qëllimesh duke përfshirë mbrojtjen e objekteve, përgatitjen e një prite, detyrimin e forcave armike të udhëtojnë në një rrugë të ngushtë ku mund të fokusohet fuqia e zjarrit dhe mbulimi i një tërheqjeje. Disa mina tokësore janë të kufizuara në kohë, kështu që ato nuk funksionojnë më pas një kohe të caktuar, por të tjerat mund të jenë të rrezikshme për dekada pas vendosjes.
Pse janë të diskutueshme?
Minat tokësore kundër personelit janë pa dallim duke lënduar si ushtarakët ashtu edhe civilët dhe mund të lënë viktima me lëndime të përjetshme. Shpesh ato janë krijuar për të gjymtuar, në vend që të vrasin, në mënyrë që të mposhtin burimet logjistike dhe mjekësore të armikut. Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq thotë se minat kundër personelit lënë një trashëgimi të gjatë të vdekjes, lëndimit dhe vuajtjes.
Ai shton: "Ndotja nga minat e bën të pamundur përdorimin e sipërfaqeve të gjera të tokës, duke kompromentuar prodhimin e ushqimit dhe duke shkatërruar mjetet e jetesës. Ndikimi i minave kundër personelit tek komunitetet shpesh zgjat për dekada."
Sipas një zyrtari amerikan, minat kundër personelit që raportohet se sigurohen nga SHBA janë dhe bëhen inerte pas një periudhe të paracaktuar. Megjithatë, Kryqi i Kuq thotë se edhe këto mina ‘të zgjuara’ “rrezikojnë pa dallim civilët derisa janë aktivizuar”.
A janë të ligjshme?
Më shumë se 150 vende, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, janë zotuar të ndalojnë përdorimin, prodhimin, grumbullimin dhe transferimin e tyre nëpërmjet Konventës së Ndalimit të Minave Anti-Personel të vitit 1997. Veçanërisht, megjithatë, disa fuqi të mëdha si SHBA, Rusia dhe Kina nuk janë nënshkruar në traktat. Ukraina është një nënshkruese, por ka treguar se mund të tërhiqet nga traktati për nevoja ushtarake.
A janë përdorur më parë minat tokësore në Ukrainë?
SHBA i ka siguruar Ukrainës mina antitank gjatë gjithë luftës, por shtimi i minave kundër personit është një ndryshim. Që nga viti 2022 viti i pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia forcat e Putinit kanë përdorur të paktën 13 lloje minash kundër personit. Rusia nuk e nënshkroi kurrë konventën e vitit 1997 për minat kundër personit, por përdorimi i minave të tilla konsiderohet shkelje e detyrimeve të saj sipas ligjit ndërkombëtar. Një raport i vitit 2023 nga Fushata Ndërkombëtare për ndalimin e minave tokësore tha gjithashtu se forcat ukrainase mund të kenë përdorur mina tokësore kundër personelit në kundërshtim me konventën në dhe rreth qytetit të Izium gjatë vitit 2022, kur qyteti ishte nën kontrollin rus.
