Flash

Tek parku Rinia, një tjetër kullë që rivret qytetin

Lubonja: “Mund të konsiderohet si kulm në kuptimin e shkatërrimit urbanistik të qytetit, që përkon edhe me një kulm në kuptimin psikologjik të delirit të omnipotencës së Edi Ramës, me një kulm të babëzisë së oligarkëve që do të përfshihen aty dhe me një kulm të paturpësisë para qytetarëve të Tiranës të arkitektëve të Albanian Files,”

11:25 Blerina Gjoka

8 bizneset që sot dominojnë botën, por që përfituan nga Hitleri

Lapsi.al 17 July 2022
8 bizneset që sot dominojnë botën, por që përfituan nga

Pas fillimit të periudhës naziste, shumë korporata të mëdha luajtën një rol të rëndësishëm. Kjo është veçanërisht e vërtetë për kompani shumë të famshme në ditët e sotme, duke nisur nga Coca-Cola, Kodak, Hugo Boss dhe shumë të tjera, të cilat përfituan nga sundimi i Adolf Hitletit.

Louis Vuitton

Dyqani Louis Vuitton në Vichy lulëzoi nën pushtimin gjerman. Ishte i vetmi dyqan që mbeti i hapur në Hotel du Parc. Henry-Louis Vuitton madje hapi një fabrikë të re. Ai prodhoi buste të Philipine Petain, bashkëpunëtorit të Vichy.

Ferdinand Porsche

Porsche themeloi kompaninë e tij vetëm 2 vjet përpara se nazistët të merrnin pushtetin. Në vitin 1933, Adols Hitleri i dha atij një detyrë. Ai donte që Porsche të projektonte një “makinë popullore”. Kjo rezultoi në ikonën e Volkswagen Beetle. Specifikimet për automjetin erdhën nga vetë Hitleri. Volkswagen u vu në dispozicion të të gjithë qytetarëve me një skemë kursimi.

Cristobal Balenciaga

Dizajneri spanjoll kishte një dyqan në Paris. Ajo u mbyll pas pushtimit gjerman në vitin 1940 por u rihap menjëherë më pas. Balenciaga ishte mik me gruan e Francisco Frankos. Ky i fundit ishte një nga aleatët e Hitlerit. Dyqani i Balenciaga ishte një nga vetëm 60 dyqanet e modës në Parisin e pushtuar.

Hugo Boss

Hugo Boss iu bashkua Partisë Naziste në vitin 1931. Shitjet e markës së tij u rritën shumëfish gjatë viteve 1930. Kompania prodhoi uniformat e famshme SS krejt të zeza. Më vonë prodhoi edhe uniforma për Wehrmacht dhe Waffen-SS. Kompania përfitoi edhe nga puna e detyruar.

Coca-cola

Coca-cola kishte 43 fabrika në Gjermaninë naziste. Por kur shpërtheu lufta, SHBA vendosi një embargo. Max Keith, kreu i degës gjermane, ishte i dëshpëruar. Nuk kishte më shurup për të bërë Coca-cola. Kështu Keith e shtyu kompaninë të krijonte një pije të re. Ai përdorte vetëm përbërës të disponueshëm në vend. Pija, fillimisht me aromë molle, u quajt Fanta.

IBM

IBM prodhoi pajisje tabelimi për të përpunuar vëllime të mëdha të dhënash. Në vitin 1937, kompania ia shiti këtë pajisje nazistëve. Gjermania përdori kartat e sofistikuara të IBM për të gjurmuar “të padëshiruarit”. Çifutëve, ciganëve dhe njerëzve të dënuar me vdekje iu caktuan kode. Sistemi i kartave me grusht e bëri të lehtë mbajtjen e gjurmëve të tyre. Kjo është bërë kryesisht përmes Dehomag, filialit gjerman të IBM.

Kodak

Dega gjermane e Kodak u rrit shumë gjatë luftës. Prodhoi detonatorë dhe pajisje të tjera ushtarake. Nuk kontrollohej nga selia amerikane. Por pas luftës, Kodak rifilloi kontrollin dhe mori të gjitha fitimet e saj. Filiali francez i Kodak ishte edhe më fitimprurës. Ajo investoi në miniera qymyri dhe pasuri të paluajtshme gjatë pushtimit nazist. Të gjitha këto asete u morën nga kompania mëmë amerikane.

Bayer

Në vitin 1925, kompania farmaceutike u bashkua me 5 të tjera për të krijuar IG Farben. Ky konglomerat kimik ishte më i madhi në botë. Ishte gjithashtu më i famshmi. Fabrikat e kompanisë përdorën skllevërit gjatë Luftës së Dytë Botërore. Dhe një nga produktet e tyre ishte Zyklon B, ishte një gaz i përdorur për të vrarë mbi 1 milion njerëz në dhomat e gazit. Bayers punësoi gjithashtu kapitenin SS Helmuth Vette. Ai kreu eksperimente mjekësore mbi të burgosurit e kampit.

Të këshilluara

FOTO/ Imazhet e panjohura të Marilyn Monroe

Këto foto mahnitëse të ikonës së Hollivudit, Marilyn Monroe u bënë nga fotografi John Florea gjatë viteve 1950. Emri i Marilyn Monroe përcjell mesazhe të ndrysh...

21:24

1971/ Viti kur u thyen tabutë në Kosovë

Këtë vit kemi pasur pak më shumë arsye të jemi të lumtur. Gjërat në Kosovë, ndoshta për herë të parë gjatë ish-Jugosllavisë, kishin filluar të normalizohen. Shk...

20:46

ide

Keqkuptimi kryeministror mbi anti-korrupsionin

Fakti që asnjë institucion i administratës sonë publike nuk vuri re se u investuan miliona euro në inceneratorë fantazëm, se AKSHI kontrollohej nga një kriminel ordiner, se drejtorët e Bashkisë së Tiranës ia jepnin tenderat vetes, apo se drejtori i policisë dhe drejtoresha e SHISH punonin për Gysin, tregon se nuk kemi administratë publike dhe shtet

09:35 Blendi Kajsiu

Ana pozitive e ankthit prej të pandehuri të Edi Ramës

Paketa e ndryshimeve drastike në Kodin e Procedurës Penale, ndonëse buron nga halli i kryeministrit për të mbrojtur veten dhe bashkëpuntorët, krijon një mburojë tejet të gjërë për qytetarët, ndaj një drejtësie gjithnjë e më represive

13:23 Andi Bushati

MOTI TIRANA

25°c

KËMBIMI EURO

91.92

aktuale

Ndiqe Lapsin edhe në

Me interes nga publiku

Me sytë katër

PAPARAZZI